Forum Logo  

Anasayfa Kimler Online Forum Duyuruları Yönetim İletişim Reklam Ver
Geri Git   ForumDenizi.Com > Eğitim - Öğretim > Dersler > Türkçe - Edebiyat

Etiket Listesi

  
 
LinkBack Seçenekler Stil
Alt 05 Ağustos 2018   #1
Çavlanca B/Akış
 
Asrevya - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)

Üyelik tarihi: 13 Temmuz 2018
Cinsiyet: Bayan
Mesajlar: 6,969
Konular: 3397
Rep Gücü: 11
Puanları: 342
Rep Grafiği: Asrevya is a jewel in the roughAsrevya is a jewel in the roughAsrevya is a jewel in the roughAsrevya is a jewel in the rough
Alınan Beğeni: 2620
Verilen Beğeni: 3357
İlişki Durumu: Yok
Burç: Akrep
Takım: Besiktas
Standart Sümerce ile Türk Dilinin Tarihi İlişkisi

Sümerce ile Türk Dilinin Tarihi İlişkisi


Sümerce, insanlık tarihinin bugün için bilinen en eski yazı dilidir. Milattan önce üç bin yıllarında güney Mezopotamya'da yüksek kültürleri ile yaşamış olan Sümerler, üçüncü bin yılın sonlarına doğru da tarihî ufuklarımızdan kaybolmuşlardır.


Sümerce ile başka diller arasında akrabalık ve kaynak birliği üzerine pek çok çalışma yapılmış olmasına rağmen, şimdiye kadar bunların hiçbiri ispat edilebilmiş değildir. Önceleri Akatça ile bu dilin akrabalığı düşünülmüş, daha sonra Akatçanın Sami dillerine mensup olduğu anlaşılınca, bu fikir kendiliğinden unutulmuştur. Sümerce ile, (birbirinden tamamen farklı olan) Mısır, Çin, Etrüsk, Ural-Altay, Sami gibi dillerin akrabalığını savunan görüşler de inandırıcı tanıklar ortaya koyamamıştır.


XIX. yüzyılda, Sümerceyi Ural-Altay dil ailesi ile ilgili gören J. Oppert, bu dil ile Macar, Moğol, Mançu ve Türk dilleri arasında karşılaştırmalar yapmıştır. Ancak bu dille en çok ilgilenen F. Hommel olmuştur. Hommel yaptığı araştırmalar sonucunda ilk önce Sümerceyi Altay dillerinden biri saymış, 1884'te ise daha ileri giderek Sümerlerle Akatları ortak bir Altay kavmi olarak kabul etmiştir.1 Sümerce ile Ural-Altay (özellikle de Türk) dilleri arasında lengüistik ve morfolojik benzerliklere değinen Hommel, Kaşgarlı Mahmut'un "Divanu Lügati't-Türk"ünden de kelimelerle karşılaştırmalar yapmıştır.2 Davasına en uygun örneklerden birkaçı şunlardır:

Sümerce ai = Türk dili ay
dingir = tengri
ab = eb/ev

Ancak, bu tür kelime benzerliklerine dayanan akrabalık tezleri yöntem açısından zayıf bulunduğundan, bilim dünyasında pek kabul görmemiştir. Çünkü, kelime benzerliklerine dayanılarak karşılaştırılması yapılan iki dil arasında dört bin yıl kadar bir zaman aralığı bulunmaktadır (Sümerce M.Ö.3100/Divanu Lügati't-Türk M.S. 1072).

İnsanlık tarihinin şu anda bilinen en eski yazılı dili olması dolayısı ile, Sümerce ile kurulabilecek dil akrabalığı bütün bilim adamlarını iştahlı bir şekilde meşgul etse de, sağlam lengüsitik yöntemler kullanılmadığından, sorun henüz çözülememiştir.

Sümerce ile yaşayan diller arasındaki en inandırıcı tezi, XX. yüzyılın sonunda, merhum hocam Osman Nedim Tuna ortaya koymuştur. Daha önce başka lengüistik keşifleri de olan O.N.Tuna, ilk olarak 1947 yılında tespit ettiği bir ses denkliğinden hareketle elli yıl bu konu üzerinde yoğunlaşmıştır. 1961'de Amerika'da N. Poppe'nin yanında Türkoloji, Mongolistik, Altayistik ve Lengüistik alanlarında doktora eğitimine başlayan O.N.Tuna, 1970'te Philadelphia Oriental Club'de bu konu ile ilgili bir konferans vermiştir. Dünyanın muhtelif yerlerinde Sümerolog, Altayist, Türkolog ve antropologların bulunduğu ortamlarda çeşitli konferanslar veren ve tartışan O.N.Tuna, çalışmalarının son hâlini 1989'da "Türk Sovyet Kollokyumu"nda bir bildiri ile sunmuştur. O toplantıda büyük heyecan yaratan bu lengüistik keşif, 1990 yılında Türk Dili Kurumu tarafından yayımlanmıştır.3

Osman Nedim Tuna'nın Sümer ve Türk Dillerinin Tarihî İlişkisi Konusundaki Tezi Kitabında "Sümerce ile Türkçe çok daha eski bir devirde birbiri ile akraba olmuş olabilir veya olmayabilir. Bu konu bizi burada ilgilendirmiyor." diyen O. N. Tuna, bu iki dilin birbiri ile akraba olduğunu iddia etmemektedir. O halde, Sümerce ile Türk dilinin akrabalığını iddia etmeyen O.N. Tuna'nın tezi nedir, neyi iddia etmektedir?

Tuna, Sümercede geçen, ancak Sümerologlar tarafından "Sümerce değildir, Sümerceye yabancı bir dilden alınmış ödünçlemelerdir" denilen kelimeler üzerinde çalışmış ve bunlardan 165 tanesinin Türk dilinden Sümerceye verildiğini kanıtlamıştır. Bunu şöyle bir benzetme ile açıklayabilirz: Nasıl biz Türkiye Türkçesindeki "jambon" kelimesinin başındaki "j" ve "ikinci hecedeki o" seslerine bakarak Türk dili kaynaklı olmadığını anlayabiliyorsak, büyük Sümerolog Landsberger de, Sümerce metinlerde geçen birtakım kelimelerin Sümerce olmadığını tespit etmiştir. Bu kelimelerin, Sümerceye yabancı bir "alttabakaya (substrat)" ait olduğunu, bu tabakayı temsil eden kavmin, bir çok Sümerce kültür kelimesinin asıl sahibi bulunduğunu, bu kavmin Sümerlerin daha kuzeyinde yaşamış olması gerektiğini iddia ediyor. Sonra da "kök+ek" tipli kelimelerin iki türde olmasına dayanarak, bunlardan birincisine "Proto-Euphrates (Ana-Fırat)", ikincisine de "Proto-Tigris (Ana-Dicle)" adlarını veriyor. Yani Lansberger, Sümercede geçen kelimeleri iki ana grupta düşünüyor: Bunlardan ilki, Sümerce asıllı kelimeler, ikincisi ise, Sümerce olmayıp, Sümerlerin kuzeyindeki bir kavimden alınan ödünçleme kelimeler.4 İşte, O.N. Tuna, Sümerce olmayıp, fakat Sümerlerin kuzeyindeki bir kavimden geçmiş olan alıntı kelimeler üzerinde çalışıyor.

O.N. Tuna, kitabına aldığı 165 kelimenin Türk dilinden Sümerceye geçtiğini ispat etmiştir. Bunun için de, "düzenli ses denklikleri (regular sound correspondence)" yöntemini kullanmıştır. Bu yöntem, iki ayrı dönem ve dilde tespit edilen kelimelerin (varsa) aynılığını ispat için kullanılabilecek tek ve kesin ölçüdür. Lengüistik araştırmalarda sık kullanılan bu yöntemi açıklamak için günümüz Türk dilinden bir örnek vermek istiyoruz: Türkiye Türkçesindeki "yol" kelimesi Kırgız Türkçesinde "col" olarak bulunur. Burada bir "kelime başı y = c" denkliği söz konusudur. Elbette böyle bir denkliğin, tek bir kelimede tesadüfî olarak görülmesi ihtimali de vardır. Peki, iki dil arasındaki ses denkliğinin tesadüfî olmayıp bir münasebetin varlığını kanıtlaması için kaç tane "benzer çift" olan örneğe ihtiyaç vardır? Bu sorunun cevabını lengüistler hesaplamıştır. Cowan'a göre, böyle yalnız "üç çift", Groenberg'e göre ise "üç-dört çift" olması, iki ayrı dildeki kelimelerin tarihî münasebetini kanıtlamaya yeter. Zaten Türkiye Türkçesi ile akraba olduğu bilinen Kırgızcada, aynı düzenli ses denkliğini gösteren yüzlerce örnek de bu münasebeti kanıtlar:


TTk. y-
Krg. c-

yat*
cat-

yıl
cıl

yaş
caş

yok
cok, vs.


O.N. Tuna, dillerin ilişkisini en net ve kesin kanıtlayabilen bu "düzenli ses denklikleri" yöntemini, Sümerce (metinlerde geçen, ancak Lansberger'e göre Sümerce olmayıp kuzeydeki bir kavimden alındığı söylenen) kelimeler ile Türk dilinin kelimeleri arasında uygulamıştır. İlk olarak 1947 yılında Sümerce gud 'öküz, sığır' kelimesi ile Eski Türkçe ud 'öküz' arasında bir ilgi olabileceğini düşünmüştür:

Sümerce (deki alıntı kelimeler) de g- Türk Dili 0*

gud
ud


"Eğer, bu bir tesadüf değil de Sümer ve Türk dillerinin tarihî bir ilgisinden ileri geliyorsa, o takdirde Sümerce kelime başı 'g'lerinin Türkçede '0-'a tekabül etmesi gerekir" diye düşünüp, Sümerce sözlüklerde 'g' ile başlayan maddeleri taramıştır. Bu şekilde başlayıp 1989'a kadar süren çalışmaları sonucunda, O.N.Tuna, bu g-= 0-denkliği için 15 örnek bulmuştur. Bunlardan birkaçı (Örnek kelimeler ilgili kitaptan alınmıştır. Bilgin, örnek kelimelerin anlamlarını, aldığı sözlüklerdeki orijinal dilleri ile vermiştir): 5

Sümerce g-
Türk Dili 0-

gud 'ox'
ud 'sığır, öküz'

gig 'to be ill"
ig 'hastalık, hasta'

gişig 'door'
eşik 'kapı'

gid 'entfernen'
ıd-'salmak, göndermek'

gaz 'to crush'
ez-'to crush'

gur 'ernten' =
or-'kesmek, biçmek, vurmak


Dilbilim ölçülerine göre, Türk dili ile Sümerce arasındaki bu tür denk çiftin tesadüfî olarak bulunma ihtimali şudur:

1. çift için 1: 5000 X 5000 = 1: 25 000 000

5. çift için 1: 24 X 25 X 106 = 1: 400 X 106

10. çift için 1: 29 X 25 X 106 = 1: 12 000 X 106'dır

Kısaca söylemek gerekirse, g-= 0-gibi bir ses denkliğini gösteren 15 çiftin bulunmasında "tesadüfîlik ihtimali" yoktur. Yani, iki ayrı dildeki bu kelimeler, aynı kelimelerdir ve tarihî bir ilişkiyi gösterirler.

0. N.Tuna'nın kitabından bir başka düzenli ses denkliği verelim:6

Sümerce D-(d-/t-) = Türk Dili y-
dar 'spalten' = yar 'yarmak'
dib 'Band' = yip 'ip'
tab 'verschlissen' = yap 'örtmek, kapamak'
tir 'country' = yir 'yer, toprak, yeryüzü'
tu 'waschen' = yu-'yıkamak'

Bu denkliğin de kitapta 16 çift örneği verilmiştir.

Sümercedeki alıntılar üzerinde bugüne kadarki en sağlam ve tutarlı tezi ortaya koyan O.N.Tuna, düzenli ses denkliklerini eserinde şu ana başlıklarda vermiştir:

A. Kolay Tanınamayan Kelimelerle İlgili Ses denklikleri

a. Kelime başı ünsüzleri: D, g, m, n, S, Ş, 0 (yedi denklik, toplam 82 çift)

b. Kelimenin ilk ünlüsünden sonraki ünsüzler: d, d, m, r, ş (beş denklik,toplam 43 çift)

c. Kelime sonu: ae, g, m, Vr/z (dört denklik, toplam 23 çift)

B. Doğrudan Görülebilen denklikler (toplam 52 çift)

"Karşılaştırmalarda, niçin Ana Altayca değil de Eski Türkçe kelimeler kullanılmıştır", "Türk dilinden geldiği anlaşılan bu kelimelerin, onun hangi devresine ait bulunduğu" gibi sorular da, kitabın "Metod ve Yorum" bölümünde ayrıntıları ile açıklanmıştır.

Osman Nedim Tuna'nın düzenli ses denklikleri ile kanıtlamış olduğu şey, Sümercede alıntı olarak bulunan bu 165 kelimenin Türk dilinden ödünçlenmiş olduğudur.
Bu gerçek, bizleri birbirinden önemli şu sonuçlara götürür:
1. Sümercedeki ödünçleme kelimeler, Türk dilinden alınmıştır.

2. Landsberger'in, "Sümerlerin kuzeyinde, dağlık bölgelerde yaşayan ve Sümerceye kelimeler vermiş bulunan Proto-Euphrates (Ana Fırat) ve Proto-Tigris (Ana-Dicle) olarak nitelediği dil, Türk dilidir.

3. Bugün için insanlık tarihinin bilinen en eski yazılı belgeleri Sümerce metinlerdir. Sümerlerin ve dillerinin kimliği, yaşayan veya tarihî bir milletle akrabalıkları henüz tespit edilememiştir. Ancak, dünyanın en eski yazılı metinleri olan Sümerce belgelerde alıntı sözler olarak geçen ve Türk diline ait olduğu kanıtlanan bu 165 kelime, dilimizin belirlenebilen en eski şekillerini de temsil etmektedir. O halde, şu anda, dünyada en eski yazılı belgeye sahip olan dil de Türk dilidir.

4. Lansberger'in, Sümerlerin kuzeyinde yaşamış olan Ana-Fırat ve Ana-Dicle diye düşündüğü dil aslında Türk dili olduğundan, en pinti hesaplamalara göre, Türkler, M.Ö. 3500 yıllarında Anadolu'nun güney doğu bölgelerinde yaşamakta idiler.

1 Fritz Hommel, Die Somero-Akader ein altaisches Volk, Ausland 1884; "The sumerian language and its affinities", JRAS, XVIII, 1886.
2 Fritz Hommel, Ethnologie und Geographie des alten Orients, München 1926, s. 21.
3 Osman Nedim Tuna, Sümer ve Türk Dillerinin Târihî İlgisi ve Türk Dilinin Yaşı Meselesi, Türk Dili Kurumu yayınları, Ankara 1990, IV+57 s.
4 Benno Lansberger, 'Ön Asya Kadim Tarihinin Esas Meseleleri', İkinci Türk Tarih Kongresi Zabıtları, İstanbul 1937, s. 20-25; 'Sümerler' (Die Sumerer), DTCFD I, 5, Ankara 1943; 'Mezopotamya'da Medeniyetin Doğuşu', DTCFD, II, 3, Ankara 1944; Materials for a Sumerian
Lexicon, Vols, III, IV, V, 1955
5 Osman Nedim Tuna, a.g.e., s. 6-8.
6 Osman Nedim Tuna, a.g.e., s. 5-6.

Prof. Dr. Gürer Gülsevin


To view links or images in signatures your post count must be 0 or greater. You currently have 0 posts.


To view links or images in signatures your post count must be 0 or greater. You currently have 0 posts.
Asrevya isimli Üye şimdilik offline konumundadır  

Sosyal Ağlarda Paylaş

Etiketler
dilinin, ile, sümerce, tarihi, türk, İlişkisi


Konuyu 1 kişi okuyor. (0 üye ve 1 misafir)
 
Seçenekler
Stil

Gönderme Kuralları
Konu Acma Yetkiniz Yok
Cevap Yazma Yetkiniz Yok
Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok

BB kodu Açık
Smileler Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-Kodu Kapalı
Trackbacks are Açık
Pingbacks are Açık
Refbacks are Açık


Benzer Konular
Konu Konuyu Başlatan Forum Cevap Son Mesaj
Türk Tarihi Kronolojisi Asrevya Tarih - İnkılap Tarihi 0 28 Temmuz 2018 01:37
Masonluk Ve Yahudilik İlişkisi Üç Tuğ Diğer Dinler 0 25 Temmuz 2018 12:49
Türk Dilinin Gelişim Tarihi Smoker Tarih - İnkılap Tarihi 0 24 Temmuz 2018 13:40
Atlantis Efsanesi ve Kafkasya İle İlişkisi Smoker Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi 0 28 Ocak 2018 15:39
Bebek ve Yürüteç İlişkisi Anka Anne ve Çocuk 0 25 Aralık 2017 15:08


Tüm Zamanlar GMT +3 Olarak Ayarlanmış. Şuanki Zaman: 02:15.