Her 3 ağaç türünden biri yok olabilir, Türkiye'de 13 tür tehdit altında

Londra merkezli Uluslararası Botanik Bahçelerin Korunması (BGCI) isimli kurumun yayımladığı raporda, dünyada ağaç türlerinin en az yüzde 30'unun vahşi doğada yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olduğu belirtildi. Kuruma göre yüzlerce ağaç türü de yok olmaya çok yakın.

"Dünya Ağaçlarının Durumu" isimli güncel raporda, tüm dünyada toplamda 58 bin 497 ağaç türü içerisinde 17 bin 510 türün büyük risk altında olduğu; 142 türün ise çoktan yok olduğu belirtildi. 442 ağaç türü ise 50'den daha az ağaçla varlığını sürdürüyor.

Rapora göre 185 ağaç türü bulunan Türkiye'de türlerin yüzde 7'sini oluşturan 13 tür tehdit altında.

Yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olan ağaç türleri, tehdit altındaki memeliler, kuşlar, amfibiler ve sürüngenlerin toplam sayısının iki katını oluşturuyor.

Çevre örgütleri, ormansızlaşma, ağaç kesimi ve iklim değişikliği tehditlerine karşısında ağaç türleri için acil koruma çağrıları yapıyor.

BGCI'dan Dr. Malin Rivers, "Gezegenimizde yaklaşık 60 bin ağaç türümüz var. İlk kez hangi ağaç türlerinin nerede olduklarını, hangi tehditlerle karşı karşıya kaldıklarını ve korumak için nelere ihtiyaç duyduklarını biliyoruz" diyor.

Bitkilerin gizli dünyası: 2018'de keşfedilen 5 yeni tür
Dünyanın sadece yüzde 3'ü ekolojik açıdan bozulmadı



Dünya Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği'nin Küresel Ağaç Uzmanları Grubu'nun eş başkanı Sara Oldfield ise sağlıklı bir dünya için ağaç tür çeşitliliğine ihtiyacın olduğunu ifade ederek, "Her ağaç türünün kendine özgü bir ekolojik rolü var. Dünyadaki ağaç türlerinin yüzde 30'unun yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olması sebebiyle koruma eylemini acilen artırmamız gerekiyor" diye konuşuyor.

Dünyada en fazla ağaç türü Orta ve Güney Amerika'da bulunuyor. Bu bölgeleri Güneydoğu Asya ve Afrika'nın tropikal bölgeleri izliyor.

En fazla ağaç türünün risk altında olduğu ülkeler sıralamasında Brezilya, bin 788 tür ile birinci sırada. Endonezya, Malezya, Çin, Kolombiya ve Venezuela ise Brezilya'yı takip eden diğer ülkeler.

Tehdit altındaki türlerin en yüksek oranı ise Tropikal Afrika'da. Nispeten düşük ağaç çeşitliliğine sahip olan Avrupa, Asya ve Kuzey Amerika'nın ılıman bölgeleri ise nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıya olan ağaç türlerinin en düşük oranına sahip.

Dünya genelinde ağaçlara yönelik en büyük tehditlerin başında mahsül için yapılan orman temizliği geliyor. Bu durum türlerin yüzde 29'unu etkiliyor.

Öte yandan yüzde 27'lik oran ile tomrukçuluk, yüzde 14'lük oran ile hayvan otlatma veya çiftçilik için temizleme de türleri etkileyen diğer faktörler arasında. Ağaç geliştirme için yapılan temizlik ve yangınlar da yüzde 13'lük oranla ağaç türleri için tehdit barındırıyor.

Atlas Okyanusu derinliklerinde 'gizlenen' 12 yeni canlı türü keşfedildi
Aslan balığı: Türkiye denizlerindeki istilacı türler
Yabancı bitki ve hayvan türleri Avrupa'yı 'işgal ediyor'

İklim değişikliği, şiddetli hava koşulları ve deniz seviyesinin yükselmesi ağaçlara yönelik artan diğer tehditler. Ancak raporun yazarları, oluşturulacak koruma eylemlerinin gelecek için umut barındırdığını söylüyor.

Dr. Rivers, raporun kendilerine ve yetkililere doğal hayatı koruma için önemli bir yol haritası sunduğunu dile getiriyor.

Uzmanların önerdiği eylem çağrılarından bazıları şöyle:

Mevcut ormanları korumak ve korunan alanları genişletmek. (Şu anda tüm ağaç türlerinin en az yüzde 64'ü korunan bölgelerden en az birinde bulunuyor olabilir.)
Tehdit altındaki türleri bir gün doğaya geri döndürülebilecekleri umuduyla botanik bahçelerinde veya tohum bankalarında tutmak. (Şu anda tüm ağaçların yaklaşık yüzde 30'u bu şekilde yedekleniyor.)
Nadir ve tehdit altındaki türler de dahil olmak üzere, ağaçlandırma ve ağaç dikme planlarının bilimsel olarak, doğru yerde doğru ağaçla gerçekleştirilmesini sağlamak için eğitim verilmesi.
Ağaçların korunması için ayrılan ödeneklerin artırılması.

Bilim insanları, bir milyon hayvan ve bitki türünün yok olma tehdidi altında olduğunu tahmin ediyor.

Son 300 yıl içerisinde küresel orman alanı yaklaşık yüzde 40 azaldı. 29 ülke ise orman örtüsünün yüzde 90'ından fazlasını kaybetti.

Dikkate değer yok olma riski altındaki ağaçların bazıları şunlar:

Palm yağı çiftliklerinin genişlemesi nedeniyle kaybolan "dipterocarps" olarak bilinen büyük tropikal ağaçlar.
Meşe ağaçları, Meksika, Şili ve Arjantin'in bazı bölgelerinde tarım nedeniyle kayboldu.
Madagaskar'da abanoz ve gül ağaçları kereste için kesiliyor.
Manolya ağaçları sürdürülemez bitki toplama nedeniyle tehlike altında.
İngiltere ve Kuzey Amerika'da dişbudak gibi ağaçlar zararlı böcekler ve hastalıklardan dolayı ölüyor.