Beyaz Çay
 

Beyaz Çay

Çay tiryakilerince, Türkiye'de olduğu gibi dünya'da da siyah çay ve yeşil çay tanınır, oolong çayının ise görülmese de bir duyulmuşluğu vardır. Beyaz çay ise pek değil neredeyse hiç bilinmeyeni. İlk duyanlarda önce bir inanmamazlık sonra bir hayret uyanmaktadır. Siyah, yeşil, oolong ve beyaz çay çeşitleri arasında en esrarengizi en bilinmeyeni beyaz çay desek yeridir. Bu arada beyaz çayın dem renginin de diğerlerinden farklı olduğunu söylemeye gerek yok tabi..
Beyaz çayı bilen ve hala kullanmakta olan tüketicilerinde hala bir teredüt var, beyaz çayı içecekmiyim, yüzümemi süreceğim, yoksa tedavi içinmi kullanacağım?
Doğrusu üç soruya da evet cevabı vermek mümkün. Bu arada kozmetikçileri beyaz çay kullandıkları losyon ve banyo ürünleri 2002 yılından bu yana satış raflarında yerini almaya başladı.
Beyaz çay geleneksel olarak Çin'in Fujian bölgesinde yetiştirimektedir. Çin'in diğer bölgelerinde rastlanmıyor. Çok ender olarak Hindistan'ın bazı bölgelerinde ve Seylanda üretimi var. 1100 yılında İmparator Hui Tsung zamanından beri biliniyor ve sadece imparator ve yakınları için özel olarak üretiliyordu. İmparator için beyaz çay içme keyfi Moğolların sarayını işgal ederken bile bozulmayacak kadar önemliydi.
Dünyada yıllık beyaz çay üretimi 2.000 ton civarlarında olup siyah çay üretiminin karşısında ancak %0.1 lik bir bölümüne tekabül etmektedir. Bu üretiminde %90'lık kısmı Çin'de gerçekleşmektedir. Beyaz Çay Çin'in Fuding, Zhenghe, Jianyang, and Songxi of Fujian Provincebölgelerinde üretilmektedir.
Mevcut üretici ülkeler arasında Çin, Hindistan, Kenya, Sri Lanka ve Viet Nam gelmektedir.

Nasıl Toplanır?

Beyaz çayda diğer çaylar gibi aynı çay ocağından toplanır.
Yapraklar açmadan, tamamen tomurcuk iken toplanır. Tomurcuklar tüylü, sanki beyaz saçı andırır bir görünüştedir. Bazıları gümüşi bazıları ise altuni renktedir. Gümüş ve altın iğnelere benzerler. Çok dikkatli ve tabiki elle hasat edilirler. Uzman bir beyaz çay toplayıcısı günde 3.000 tomurcuk toplayabilmektedir. Bu da ağırlık olarak yaklaşık 500 gram civarındadır. Kuruçaya dönüştüğünde 100 gram beyazçay elde edilebilmektedir. Bir başka ifade ile beyaz çay daki randıman %20'dir. Bu arada fiyatı hemen hemen altın gibidir, yılda en fazla bir kaç gün toplanabileceği de bir yana. Tabi bu top seviyede üretimi yapılabilecek beyaz çaylar içindir.
Her ne kadar her sürgünde bu tomurcukların toplanması mümkünse de en değerli olanı; ilk sürgünün ilk günlerinde toplananıdır. Yağmurlu havalarda ve sabah çisesinde toplanmamalıdır.
Hindistanda haftanın her günü olmak üzere Mart ayından Kasım ayına kadar tomurcuk toplanmaktadır.
Ancak, beyaz çay yalnız tomurcuklardan olur diye bir şartta yoktur.
Beyaz çay, tomurcuk ve bir yapraktanda olur. Hatta iki yaprak ve bir tomurcuktan -ikibuçuk yaprak- yapraktanda olur. Tabi bu çayın toplandığı sürgüne ve ülkesine göre değişebilir.

Nasıl Üretilir?

Beyaz çay yeşil çaya benzer, üretim aşamasında çok az işlem görür ve hiç okside olmaz.
Beyaz çay üretiminde sadece iki aşama vardır, soldurma ve kurutma.
Çaylar iç mekanda serilir sadece ortamdaki doymuş havayı uzaklaştırma suretiyle ortam sıcaklığında hava ile soldurma ve ve kurutma işlemi yapılır.
Soldurma ile birlikte kurutma işlemi bir kaç günü alacak şekilde olması en idealidir. Doğal soldurma oda sıcaklığında 40-60 saat arasında gerçekleşmektedir. Soldurma sıcaklığını artırmak süretiyle bu süre kısaltılabilir. Ancak soldurma sıcaklığını 35oC üstüne çıkarmaktan kaçınılmalıdır. Oda sıcaklığının 25-35oC arasında tutulması gerekir. Soldurma da hedef yaş çay daki nem oranını %10-20'lere düşürmektir. (14)
Düşük sıcaklıklar daha iyi sonuçlar vermektedir. 40-45oC ideal kurutma için tavsiye edilir. Kurutma işlemine nem oranı %4-5 olana kadar devam edilmelidir. Bu da 3-4 saatlik bir süreyi almaktadır. Paketleme işleminden önce bir müddet beklenmeli, bu beklenme esnasında nem oranının %5'i aşmamasına özen gösterilmelidir.
Kurutma işleminin hızlandırılması istendiğinde, sıcaklığın 80oC'yi aşmaması önerilir.
Kuruçaydaki nem oranının %5'ler seviyesinden daha düşük oranlara düşürülmemesi tavsiye edilir.
Beyaz çay eğer çok sıcak ortamda soldurulursa kırmızımsı, çok soğuk ortamda soldurulursa siyahımsı renk alır.
Sitimle şok soldurma, kuru hava ile soldurma ve bazende güneşte kurutmada uygulanmaktadır. Farklı sistem, serme kalınlığı ve derecelerde soldurma ve kurutma süreleri uzalıp kısalabilmektedir.
“Flowery Pekoe” “Silver needle”, “White Peony”, “Kung Mee” ve “Shou-mee”. olarak beyaz çay Çin'de sınıflandırılmaktadır.