ForumDenizi.Com - Eşey Kromozomlarına Bağlı Kalıtım

https://i.hizliresim.com/j2qPZq.jpg

Gonozomları tanımlarken eşeyi belirlediğini ve adının bu yüzden gonozom olduğunu söyledik. Ancak gonozom kromozomlar sadece eşeyi belirlemez. Bir takım diğer karakterlerinin şifrelerini de üzerilerinde barındırır.

X ve Y kromozomları tamamen farklı bilgiler taşımaz, taşıdıkları bilgilerin bir kısmı ortak özellikleri belirler. Bu bölüme, yukarıdaki görselde de görebileceğiniz gibi, homolog parça denir.. Bir kısım bilgiler sadece X kromozomu üzerinde taşınır, aynı şekilde bir kısım bilgiler de sadece Y kromozomu üzerinde taşınır.

A) İnsanda X Kromozomuna Bağlı Olarak Yapılan Kalıtım
X kromozomlarında taşınan genlerde; kırmızı-yeşil renk körlüğü, hemofili ve kas distrofisi gibi hastalıklar bulunur.

Kırmızı – yeşil renk körlüğü
X kromozomunda çekinik olarak aktarılır. Dişi bireylerde, iki tane X kromozomu bulunduğundan, dişilerde bu hastalığın ortaya çıkması için iki kromozomunda çekinik olması gerekir. Erkek bireylerde ise, bir tane X kromozomu bulunduğundan, bir tane bu hastalık bakımından çekinik kromozomun olması yeterlidir.

Ayrıca bu durum;

Kız çocuğu renk körü ise babasının da kesinlikle renk körü olduğu
Erkek çocuk renk körü ise annesinde en az bir tane çekinik renk körü geni olduğu
Şeklinde bir ipucuna sahip olmamızı sağlar. Soy ağacı problemlerinde bu özellikler çok sık kullanılır.

https://i.hizliresim.com/211E1J.jpg

Hemofili
Kanın pıhtılaşması için gerekli bir proteinin eksikliğinde ortaya çıkar. Aynı kırmızı – yeşil renk körlüğündeki gibi X kromozomunda çekinik olarak taşınır. Yukarıda bahsettiğimiz 2 kural bu kalıtsal hastalıkta da geçerlidir.

Kas distrofisi
İnsanda distrofin adlı bir kas proteininin yokluğundan kaynaklı, kasların gittikçe zayıflaması ve uyumlu çalışmamasıyla kendini gösteren bir hastalıktır. Bu proteinin oluşmasını sağlayan genin X kromozomu üzerinde özel bir lokusta taşındığı keşfedilmiştir.

B) İnsanda Y Kromozuna Bağlı Olarak Yapılan Kalıtım
Dişilerde Y kromozomu bulunmadığından bu kromozomda taşınan hastalıklar sadece erkek bireylerde görülür. Erkek bireylerde sadece bir tane Y kromozomu olduğundan hastalığın çekinik ya da baskın olması pek bir şey ifade etmemektedir. Y kromozomuna bağlı hastalıklar; kulak kıllılığı, balık pulluluk ve yapışık parmaklılık olarak sıralanabilir.