İş Hukuku Dönem Ödevi
 

Tarifler:
Bir hizmet akdine dayanarak herhangi bir işte ücret karşılığı çalışan kişiye iş- çi, işçi çalıştıran tüzel veya gerçek kişiye işveren, işin yapıldığı yere iş yeri denir.
İş yerinde iş veren adına hareket eden, işin ve iş yerinin yönetiminde görev alan kimselere işveren vekili denir. İşveren vekilinin bu sıfatla işçilere karşı muamele ve yüklemlerinden doğrudan doğruya iş veren sorumludur.

Uygulama alanı:
Bu kanun, beşinci maddedeki istisnalar dışında kalan bütün iş yerlerine, bu iş yerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine ve işçilerine faaliyet konularına bakılmak- sızın uygulanır.

İş yerini bildirme:
Bu kanunun kapsamına girecek nitelikte bir iş yerini kuran, her ne suretle olursa olsun devralan, çalışma konusunu kısmen veya toptan değiştiren, yapılan işin tamam- lanması yüzünden veya herhangi bir sebeple sürekli olarak çalışmasını bırakan işve- ren, iş yerinin unvan ve adresini,çalıştırılan işçi sayısını, çalışma konusunu, işin baş- lama veya bitme gününü, kendi adını, soy adını ve adresini varsa işveren vekil veya vekillerinin adı,soyadı ve adreslerini, sürekli işlerde bir ay içinde bölge çalışma mü- dürlüğüne bildirmek zorundadır.

Uygulama Başlangıcı:
İş yerleri, işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, üçüncü maddedeki bildirim günü- ne bakılmaksızın, ikinci madde de gösterilen niteliğin edinildiği günden başlayarak bu kanun hükümlerine bağlı olurlar.

İstisnalar:
Aşağıda belirtilen hususlarda bu kanun hükümleri uygulanmaz:

1. Deniz ve hava taşıma işlerinde,
2. Tarım işlerinde(Orman yolları dahil),
3. Bir ailenin üyeleri veya hısımları arasında dışardan başka biri katılmayarak
4. ev lerde ve el sanatlarının yapıldığı işlerde,
5. Ev hizmetlerinde,
6. 507 sayılı Esnaf ve Küçük Sanatkarlar Kanununun 2.maddesinin tarifine uygun
7. üç kişinin çalıştığı iş yerlerinde,
8. 18 yaşını bitirmemiş çıraklar hakkında,
9. Aile ekonomisi hududu içinde kalan tarımla ilgili her çeşit yapı işlerinde,
10. Konutların kapıcılık hizmetlerinde,
11. Sporculuk hakkında,
12. Yardım Sevenler Derneği merkez ve taşra atölyelerinde çalışanlar hakkında,
13. Rehabilite edilenler hakkında,
    Şu kadar ki,
    1. Kıyılarda, liman ve iskelelerde gemilerden karaya ve karadan gemilere yapılan yükleme ve boşaltma işleri,
    2. Havacılığın bütün yer tesislerinde yürütülen işler,
    3. Tarım sanatları ile tarım aletleri makine ve parçalarının yapıldığı atölye ve fabrikalarda görülen işler,
    4. Tarım işletmelerinde yapılan yapı işleri,
    5. Halkın faydalanmasına açık veya iş yerlerinin müştemilatı durumunda olan park ve bahçe işleri,
       Bu kanun hükümlerine tabidir.

Bildirimin yazılı olması:
Bildirimlerin ilgiliye yazılı olarak ve imza karşılığında yapılması gerekir. Bildirim yapılan kişi bunu imzalamazsa, durum o yerde tutanakla tespit edilir. Ancak 7201 sa- yılı kanun kapsamına giren tebligat anılan kanun hükümlerine göre yapılır.

Sürekli ve süreksiz işler:
Nitelikleri bakımından en çok 30 iş günü süren işlere süreksiz iş, bundan fazla süren işlere sürekli iş denir.


Yazılı akit:
Belirli süresi bir yıl veya daha uzun sürekli hizmet akitlerinin yazılı olarak yapıl- ması zorunludur. Bu akitler damga vergisi ve her çeşit resim ve harçtan muaftır. Akit noterlikçe onaylanmış ise noter ücretleri bu hükmün dışında tutulur.
Yazılı akit yapılmayan durumlarda işveren, işçinin isteği üzerine, kendisine genel ve özel iş şartlarını gösteren ve imzasını taşıyan bir belge vermekle yükümlüdür.
Bu belgeler damga vergisi ve her çeşit resim ve harçtan muaftır.

Takım sözleşmesi:
Birden çok işçinin meydana getirdiği bir takımı temsilen bu işçilerden birinin, ta- kım kılavuzu sıfatıyla işverenle yaptığı sözleşmeye, takım sözleşmesi denir.
Takım sözleşmesinin süresi ne olursa olsun yazılı yapılması gerekir.

Yazılı akdin süresi:
Bu kanuna göre yapılacak yazılı sözleşmelerde aşağıdaki hususların bulunması gerekir:

1. İşverenin ve işçinin ad ve kimlikleri,
2. Yapılacak iş,
3. İş yerinin adresi,
4. Süresi belirli sözleşmelerde sözleşmenin süresi,
5. Ücret, ödeme şekli ve zamanı,
6. Var ise tarafların ileri sürdükleri özel şartlar,
7. Hizmet akdinin yapıldığı gün,
8. Tarafların imzası.

Deneme süresi:
Sürekli hizmet akitlerinde deneme süresi en çok bir aydır. Ancak bu süre toplu iş sözleşmeleriyle üç aya kadar uzatılabilir.

Çalışma belgesi:
İşinden ayrılan işçiye, işveren tarafından işinin çeşidinin ne olduğunu ve süresini gösteren bir belge verilir. İşverenin belgedeki imzası, işçi dilerse o yerdeki muhtar veya mülki amir tarafından onaylanır.
Genel ve katma bütçeli dairelerle mahalli idarelerden veya Kamu İktisadi Teşeb büslerinden yahut özel kanuna veya özel kanunla verilmiş yetkiye dayanılarak kuru- lan banka ve kuruluşlardan veya bunlara bağlı iş yerlerinden çıkan işçinin aldığı bel- geler hakkında yukarı ki onama hükmü uygulanmaz.
İşveren,işçinin istediği belgeyi vermemekte direnirse veya belgeye işçi için doğru olmayan yazılar yazarsa, işçinin yeni işine girdiği iş verenin isteği üzerine,o yerdeki muhtar veya mülki amir tarafından yapılacak inceleme sonucunu gösteren bir belge, işçiye veya yeni işverene verilir. Muhtar veya mülki amir tarafından yapılacak incele- me bir haftada bitirilir ve gerekli belge muhtar veya mülki amirlikçe verilir.
Genel ve katma bütçeli dairelerle mahalli idarelerden veya Kamu İktisadi Teşeb- büslerinden yahut özel kanuna veya özel kanunla verilmiş yetkiye dayanılarak kuru- lan banka ve kuruluşlardan veya bunlara bağlı iş yerlerinden çıkan işçilere belge ve- rilmek istenmez ve yahut belgeye doğru olmayan yazılar yazılırsa, gerekli inceleme- nin yapılması için bu iş yerlerinin bağlı oldukları makamlara başvurulur.
Belgenin vaktinde verilmemesinden veya belgede doğru olmayan yazılar bulun- masından zarar gören işçi veyahut bu işçiyi işine alan yeni işveren eski iş verenden zarar ve ziyan isteyebilir.
Bu belgeler her türlü resim ve harçtan muaftır.

Çalışma ve kimlik karnesi:
İşveren, işe aldığı her işçiye en geç on beş gün içinde “işçi çalışma ve kimlik karnesi” vermek zorundadır. Deneme süresine bağlı tutulan işçiler için bu on beş günlük süre,deneme süresinin bitiminden sonra başlar.Bu karne ancak İş ve İşçi Bul- ma Kurumu tarafından tek tip olarak bastırılır ve parası karşılığında işverenlere ve- rilir. Sözü edilen karnelerin şekli içine nelerin yazılacağı ve nasıl alınıp verileceği ve kullanılacağı Çalışma Bakanlığı tarafından çıkarılacak bir tüzükte gösterilir.

İş verenin ödeme sorumluluğu:
İşveren, işçinin iş sebebiyle yok olan veya bozulan alet,taşıt ve sakatlanan hay- vanlarını ödemekle yükümlüdür. İşveren, işçinin kendi kusur ve ihmali ile sebep ol- duğu yok olma, sakatlanmalar ve bozulmaları ödemekle yükümlü değildir.


Ücretin tanımı:
Genel anlamda ücret, bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve nakden ödenen meblağı kapsar.
İşçi ücreti Türk parası ile en geç ayda bir ödenir.

Ücretin saklı kısmı:
İşçilerin aylık ücretlerinin dörtte birinden fazlası haczedilemez veya başkasına devir ve temlik olunamaz.Ancak işçinin bakmak zorunda olduğu aile üyeleri için ha- kim tarafından takdir edilecek miktar bu paraya dahil değildir.Bu kayıtlamalar nafaka borcu alacaklılarının haklarını kaldırmaz.

Ücret hesap pusulası:
İşveren her ödemede işçiye ücret hesabını gösterir imzalı veya iş yerinin özel işaretini taşıyan bir pusula vermek yada işçinin yanında bulunan deftere ücretle ilgili bu hesapları yine imzası ve özel işareti altında kaydetmek zorundadır.
Bu pusula veya defterde ödemenin günü ve ilişkin olduğu dönem ile fazla çalış- ma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri gibi asıl ücrete yapılan her çe- şit eklemeler tutarının ve vergi, sigorta primi, avans mahsubu, nafaka ve icra gibi her çeşit kesintilerin ayrı ayrı gösterilmesi gerekir.
Bu işlemler damga vergisi ve her çeşit resim ve harçtan muaftır.

Zarar karşılığı kesinti:
Hizmet akitleriyle işverenin tazminat karşılığı, işçi ücretlerinden geçici olarak alıkoyacağı miktar on haftada eşit taksitlerle kesilmek üzere işçinin on günlük ücreti tutarından fazla olamaz.Tazminat karşılığı bu kesinti, bütün iş süresi içindir ve bun- dan bir miktar mahsup edilince yeniden aynı esaslar dairesinde kesinti yapılabilir.
Tazminat kesintileri,mahsup yapılmasını gerektirecek bir zarar yapılmadan işten ayrılma hallerinde işçiye kesintisiz olarak geri verilir. Tazminat karşılığı geçici olarak alıkonulan paradan, mahsup yapılması gerektiği işçi isterse iş veren kendisine mah- subun hangi esaslara göre yapıldığını anlatmak buna ait hesaplarla, fatura ve başka belgeleri göstermek zorundadır.
Tazminat karşılığı alıkonulan paradan ancak o işçi tarafından yapılan zarar için mahsup yapılır.
Tazminat karşılığı kesilen paralar en çok üç ay içinde milli bir bankaya yatırılır. İşçi işinden ayrıldığında kesilen para faiz ve diğer gelirleri ile işçiye iade olunur.

Ücret kesintisi:
İşveren toplu sözleşme veya hizmet akitlerinde gösterilmiş olan sebepler dışın- da işçiye ücret kesintisi cezası veremez.
İşçi ücretlerinden ceza olarak yapılacak kesintilerin işçiye hemen sebepleriyle beraber bildirilmesi gerekir. İşçi ücretlerinden bu yolda yapılacak kesintiler bir ayda üç gündelikten veya parça başına yahut yapılan iş miktarına göre verilen ücretlerde işçinin üç günlük kazancından fazla olamaz.
Bu paralar işçilerin eğitimi ve sosyal hizmetleri için kullanılıp harcanmak üzere Çalışma Bakanlığı hesabına Bakanlıkça belirtilecek milli bankalardan birine kesildiği tarihten itibaren bir ay içinde yatırılır. Her işveren iş yerinde bu paraların ayrı bir hesabını tutmaya mecburdur. Birikmiş bulunan ceza paralarının nerelere ne kadar verileceği Çalışma Bakanının başkanlık edeceği ve işçi temsilcilerinin de katılacağı bir kurul tarafından karara bağlanır. Bu kurulun kimlerden teşekkül edeceği, nasıl ve hangi esaslara göre çalışacağı çıkarılacak bir tüzükte gösterilir.

Asgari ücret:
Hizmet akdi ile çalışan ve bu kanunun kapsamına giren her türlü işçi ile gemi adamı ve gazetecilerin ekonomik ve sosyal durumlarının düzenlenmesi için Çalışma Bakanlığınca Asgari Ücret Tespit Komisyonu aracılığı ile ücretlerin asgari hadleri en geç iki senede bir tespit edilir.
Asgari Ücret Tespit Komisyonu, Çalışma Bakanlığının tespit edeceği üyelerden birinin başkanlığında Çalışma Bakanlığı Çalışma Genel Müdürü veya yardımcısı, İşçi Sağlığı Genel Müdürü veya yardımcısı, Devlet İstatistik Enstitüsü Ekonomik İstatis- tikler Dairesi Başkanı veya yardımcısı, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Konjonktür ve Yayın Dairesi Müdürü veya yardımcısı, Devlet Planlama Teşkilatından konu ile ilgili dairenin Başkanı veya yetki vereceği bir görevli ile bünyesinde en çok işçiyi bulun- duran en üst işçi teşekkülünden değişik iş kolları için seçecekleri beş bünyesinde en çok işvereni bulunduran en üst işveren teşekkülünden değişik iş kolları için seçeceği beş temsilciden kurulur. Asgari Ücret Tespit Komisyonu en az on üyesinin katılması ile toplanır. Üye oylarının çoğunluğuyla karar verir. Oyların eşitliği halinde, Başkanın bulunduğu taraf çokluk sayılır.
Komisyon kararları kesindir. Kararlar Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girer.
Komisyonun toplanma ve çalışma şekli, asgari ücretlerin tespiti sırasında uygu- lanacak esaslar ile başkan, üye ve raportörlere verilecek huzur hakları Çalışma ve Maliye bakanlıklarının ortaklaşa hazırlayacakları yönetmelikte belirtilir.

Saklı haklar:
Toplu iş sözleşmesi veya hizmet akitlerine hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatillerde işçilere tanınan haklarla ücretli izinlere ve yüzde usulü ile çalışan işçilerin bu kanunla tanınan haklarına aykırı hükümler konulmaz.
Bu hususlarda işçilere daha elverişli hak ve faydalar sağlayan kanun, toplu iş sözleşmesi,hizmet akdi veya gelenekten doğan kazanılmış haklar saklıdır.

Hafta tatili ücreti:
Bu kanun kapsamına giren iş yerlerinde haftanın tatilden önceki 6 iş günün de bu kanunun günlük iş sürelerine uygun olarak çalışmış olan işçilere çalışılmayan hafta tatili günü için işveren tarafından bir iş karşılığı olmaksızın bir gündelik tuta- rında ücret ödenir.

Genel tatil ücreti:
Bu kanun kapsamına giren iş yerlerinde çalışan işçilere, ulusal bayram ve genel tatil günü olarak kabul edilen günlerde çalışmazlarsa bir iş karşılığı olmaksızın o gü- nün ücretleri tam olarak, tatil yapmayarak çalışırlarsa çalıştıkları günün ücretleri ücret ödeme şekline bakılmaksızın bir kat fazlasıyla ödenir.
Yüzde usulünün uygulandığı iş yerlerinde işçilerin ulusal bayram ve genel tatil ücretleri işverence işçiye ödenir.

Geçici iş göremezlik:
İşçilere geçici iş göremezlik ödeneği verilmesi gerektiği zamanlarda geçici iş göremezlik süresine rastlayan ulusal bayram, genel tatil ve hafta tatilleri, ödeme yapan kurum veya sandıklar tarafından geçici iş göremezlik ölçüsü üzerinden ödenir.

Yüzdelerin ödenmesi:
Otel,lokanta, eğlence yerleri ve benzeri yerlerde içki verilen,hemen orada yeni- lip içilmesi için çeşitli yiyecek satan yerlerden “yüzde” usulünün uygulandığı mües- seselerde iş veren tarafından servis karşılığı veya başka isimlere müşterilerin hesap pusulalarına“yüzde” eklenerek ve ayrı şekillerde alınan paralarla kendi isteği ile müşteri tarafından işverene bırakılan yada onun kontrolü altında bir araya topla- nan paraları işveren iş yerinde çalışan tüm işçilere eksiksiz olarak ödemek zorunda- dır.
İşveren veya işveren vekili, yukarıdaki fıkrada sözü edilen paraların kendisi ta- rafından alındığında eksiksiz olarak işçilere dağıtıldığını belgelemekle yükümlüdür.
Yüzdelerden toplanan paraların o işyerinde çalışan işçiler arasında yapılan iş- lerin niteliğine göre, hangi esaslar ve oranlar çerçevesinde dağıtılacağı Çalışma Bakanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikte gösterilir.

Yıllık ücretli izin:
Bu kanun kapsamına giren iş yerlerinde çalışan işçilerden iş yerlerine girdiği günden başlayarak,deneme süresi de içinde olmak üzere en az bir yıl çalışmış olan- lara, aşağıdaki süreler kadar yıllık ücretli izin verilir.

Hizmet süresi:

• Bir yıldan beş yıla kadar olanlara yılda 12 gün,
• Beş yıldan fazla ve on beş yıldan az olanlara yılda 18 gün,
• On beş yıl ve daha fazla olanlara yılda 24 gün,
• Ancak 18 ve daha küçük yaştaki işçilere verilecek yıllık ücretli izin 18 günden az olamaz.
• Bu süreler toplu iş sözleşmeleri ve hizmet akitleri ile arttırılabilir.
• Yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemez.

Yönetmelik:
Yıllık ücretli izinlerin, yürütülen işlerin niteliğine göre yılın hangi dönemlerinde kullanılacağı, izinlerin ne suretle ve kimler tarafından verileceği veya sıraya bağlı tutulacağı, yıllık izinin faydalı olması için işveren tarafından alınması gereken ted- birler ve izinlerin kullanılması konusuna ilişkin usuller ve şartlar Çalışma Bakan- lığı tarafından hazırlanacak bir yönetmelikte gösterilir.

Sigorta primi:
Sigortalılara yıllık ücretli izin süresi için ödenecek ücretler üzerinden iş kazala- rı ile meslek hastalıkları primleri hariç, diğer sigorta primlerinin, Sosyal Sigortalar Kanunundaki esaslar çerçevesinde işçi ve işverenler yönünden ödenmesine devam olunur.


İş süresi:
a) Genel bakımdan iş süresi haftada en çok 45 saattir.
Bu süre, haftada 6 iş günü çalışılan işlerde günde 7,5 saati geçmemek üzere ve Cumartesi günleri kısmen veya tamamen tatil eden iş yerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanır.
İş müddetlerinin yukarıdaki esaslar çerçevesinde uygulama şekilleri Çalışma Bakanlığınca çıkarılacak İş Süreleri Tüzüğünde belirtilir.
b) Sağlık kuralları bakımından günde ancak 7,5 saat veya daha az çalışılması gereken işler, Çalışma Bakanlığı ile Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığının ortaklaşa hazırlayacakları bir tüzükte belirtilir.

Çalıştırma yaşı ve çocukları çalıştırma yasağı:
15 yaşından aşağı çocukların çalıştırılmaları yasaktır.
Ancak, çocukların sağlık ve gelişmelerine, okul veya mesleki eğitim ve mesleğe yöneltme programlarına devam etmelerine yahut öğrenimden faydalanma kabiliyetle- rine zarar vermeyecek nitelikteki hafif işlerde 13 yaşını doldurmuş çocukların çalıştı- rılmaları mümkündür.
Okula gidenlerin iş saatleri, okul saatlerine engel olmayacak şekilde düzenlenir ve ders saatleri 7,5 saatlik çalışma süresinin içinde sayılır.

Yer ve su altında çalıştırma yasağı:
Maden ocakları ile kablo döşemesi, kanalizasyon ve tünel inşaatı gibi yer altın- da veya su altında çalışılacak işlerde 18 yaşını doldurmamış erkek ve her yaştaki kadınların çalıştırılmaları yasaktır.

Gece çalıştırma yasağı:
Sanayiye ait işlerde 18 yaşını doldurmamış erkek çocuklarla her yaştaki kadın- ların gece çalıştırılmaları esas itibariyle yasaktır.
Ancak, işin özelliği icabı kadın işçi çalıştırılması gereken işlerde 18 yaşını dol- durmuş kadın işçilerin gece postalarında çalıştırılmalarına, Çalışma, Sağlık ve Sos- yal Yardım Bakanlıkları ile Sanayi ve Ticaret Bakanlıklarının müştereken hazırlaya- cakları bir tüzükte gösterilecek şartlar çerçevesinde izin verilebilir.

Analık halinde çalıştırma yasağı:
Kadın işçilerin doğumdan önce 6 ve doğumdan sonra hafta olmak üzere 12 haftalık süre için çalıştırılmaları yasaktır.
Ancak, bu süreler işçinin sağlık durumuna ve işin özelliğine göre doğumdan önce ve sonra artırılabilir.
Bu süreler hekim raporu ile belirtilir.
İsteği halinde kadın işçiye, doğumdan sonraki 6 haftadan sonra 6 aya kadar ücretsiz izin verilir. Bu süre, ücretli izin hakkının hesabında nazara alınmaz.

İşçi çizelgeleri:
Her işveren çalıştırdığı işçilerin doğum yılları itibariyle kadın ve erkek olarak ayrı ayrı çizelgelerini düzenlemek ve iş yerine giren her işçiyi ilgili çizelgeye kaydetmek ve iş yerinden ayrılan işçinin karşısına gerekli açıklamayı yapmak, bu çizel- geleri istendiği zaman yetkili memurlara göstermek zorundadır.
Bu çizelgelere işçinin:

• Adı ve soyadı,
• Varsa iş yeri numarası,
• Doğum tarihi ve yeri,
• Baba ve anasının adı,
• Tabiiyeti,
• Sigorta sicil numarası,
• İş yerine giriş tarihi,
• İş yerine giriş ücreti,
• Ücretindeki değişiklikler,
• İş yerinden çıkış tarihi,
• Gittiği iş yerinin (biliniyorsa) yazılması gereklidir.

Sağlık ve güvenlik şartları:
Her işveren, iş yerinde işçilerin sağlığını ve iş güvenliğini sağlamak için gerekli olanı yapmak, bu husustaki şartları sağlamak ve araçları noksansız bulundurmakla
yükümlüdür.
İşçiler de, işçi sağlığı ve iş güvenliği hakkındaki usul ve şartlara uymakla yü-kümlüdürler.
İşverenler, makinelerin kullanılmasından doğacak tehlikelerden ve bu hususta önceden alınabilecek tedbirlerden işçileri münasip bir şekilde haberdar etmek zorun- dadırlar.
İşverenler iş yerinde meydana gelecek kazaları en geç,kazadan sonraki iki gün içinde yazı ile ilgili bölge çalışma müdürlüğüne bildirmek zorundadırlar.

İşçi sağlığı ve iş güvenliği kurulu:
Çalışma Bakanlığınca lüzum görülecek iş yerlerinde işçi sağlığı ve iş güvenliği ile ilgili çalışmalarda bulunmak üzere birer “işçi sağlığı ve iş güvenliği kurulu” kuru-lur. Bu kuralların hangi iş yerlerinde kurulacağı, teşekkül tarzları, çalışma usulleri, ödev ve yetkileri Çalışma Bakanlığınca çıkarılacak bir tüzükte tespit edilir.

Ağır ve tehlikeli işler:
16 yaşını doldurmamış çocuklar ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılamaz.
Hangi işlerin ağır ve tehlikeli işlerden sayılacağı,kadınlarla 16 yaşını doldurmuş fakat 18 yaşını bitirmemiş çocukların hangi çeşit ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılabi- lecekleri Çalışma, Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlıklarınca hazırlanacak bir tüzükte gösterilir.

Çeşitli tüzükler:
Çalışma veya Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlıklarından birinin göstereceği lü- zum üzerine bu bakanlıklar tarafından beraberce hazırlanmak suretiyle,
a)Ağır ve tehlikeli olarak gösterilmiş işlerden başka işler için de işçilerin ilk ön- ce doktora gösterilmelerini,
b)Bazı işlerde çalışan işçilerin belirli sürelerde genel olarak sağlık muayenesin- den geçirilmelerini,
c)Çeşitli veya bir kısım işlerde çalışan işçilerin sağlık durumlarının aksaması, yaptıkları işin ürünlerine ve genel sağlığa yahut birlikte çalıştıkları öteki işçilere zararlı olursa, bu gibilerin işten çıkarılmalarını,
ç)Ne durumda ve ne gibi şartları haiz olan iş yerlerinde banyo, uyku, dinlenme ve yemek yerleri ile işçi evleri ve işçi eğitimi yerleri yapılmasını,
Tespit eden tüzükler çıkarılabilir.



İş ve işçi bulma görevi:
İşçilerin elverişli oldukları işlere yerleşmelerine ve çeşitli işler için elverişli işçi-ler bulunmasına, aracılık etme hususlarının düzenlenmesi; kamu görevi olarak Dev- letçe yapılır.
Bu görev 4837 sayılı Kanunla kurulan İş ve İşçi Bulma Kurumunca yapılır.

İş ve işçi bulma kurumunun görevi:
İş ve İşçi Bulma Kurumunun her çeşit ekonomik işletmelerde serbest sanat nite- liğinde olan öbür işler için bilgi toplamak, işçi isteme ve iş aramanın düzene bağlan- ması yolunda gerekli çalışmaları yapmak ve işçi ücretlerinin iniş çıkışlarını izleyip, geçim şartlarındaki yükseklikle karşılaştırılarak sosyal sıkıntıların önüne geçmek için bütün yurtta yahut bir bölgede veya belediye çevresinde alınması gereken ted- birleri tespit ve bunların uygulanmasına yardım etmek,çeşitli iş kollarındaki iş veren- lerle işçileri gösteren cetvelleri yayınlamak,mesleğe yöneltmek, işçilerin mesleki eği- timlerinin yükselmesi ve usta işçi yetiştirilmesi için gerekli olan tedbirler üzerinde çalışmak ve hizmet akitlerinin yapılmasına aracılık etmek ödevlerini bir ücret karşılı- ğı olmaksızın yapmakla yükümlüdür.
Ancak, iş verenlerden bu hizmetlerle ilgili masraflar alınabilir.
Bu ödevlerin yapılış şekilleri bir tüzükte belirtilir.

Yasaklar:
İşçilere iş ve işlere işçi bulmak için, kazanç amacıyla olsun veya olmasın faali- yet gösterilmesi, çalışılması veya büro açılması yasaktır.
Ancak, tarım işlerinde ücretli iş ve işçi bulma aracılığına, İş ve İşçi Bulma Kuru- mu izin verebilir.
İş ve İşçi Bulma Kurumundan izin almak ve bu Kurumca her zaman denetlemek kaydıyla bir iş verenin yurt dışında kendi iş ve faaliyetlerinde çalıştıracağı işçileri te- min etmesi mümkündür.



Devletin yetkisi:
Çalışma hayatı ile ilgili mevzuatın uygulanmasını Devlet izler, denetler ve teftiş eder.
Bu ödev Çalışma Bakanlığına bağlı ihtiyaca yetecek sayı ve özellikte teftiş ve denetlemeye yetkili memurlarca yapılır.
Askeri iş yerleriyle yurt emniyeti için gerekli maddeler imal olunan iş yerlerinin denetim ve teftişi konusu neticelerine ait işlemler Milli Savunma Bakanlığı ile Çalış- ma Bakanlığınca müştereken tanzim olunacak bir tüzüğe göre yürütülür.

Teftiş defteri:
İşverenler, işlettikleri iş yerlerinde ve bunların ilgili kollarında yetkili makamlar- ca yapılan teftişlerin sonuçlarının yazılması için özel bir defter bulundurmakla yü- kümlüdürler. Bu defterlerin şekli, ne yolda doldurulacağı ve bununla ilgili işlemlerin usulleri “İş teftişi tüzüğü”nde gösterilir.
İş denetimi ve teftişine yetkili mercilerin bu kanunun uygulanması ile olarak gönderdikleri belgeleri işverenler,süresi içinde cevaplandırıp geri çevirmek zorunda- dırlar.

İşçi ve işverenin sorumluluğu:
İş denetimi teftişine yetkili makamlar veya memurlar tarafından ifade ve bilgile- rine başvurulan işçilere, işverenlerin gerek doğrudan doğruya ve gerek dolayısıyla telkinlerde bulunmaları,işçileri gerçeği saklamaya yahut değiştirmeye sevk veya her- hangi bir suretle zorlamaları veyahut işçilerin ilgili makamlara başvurmaları haber ve ifade vermeleri üzerine, bunlara karşı kötü davranışlarda bulunmaları yasaktır.
İşçilerin çalıştıkları veya ayrıldıkları iş yerleri ile işverenleri hakkında ilgili makamlar ve memurlara gerçeğe uygun olmayan haberler vererek ilgili makam ve memurları lüzumsuz işlemlerle uğraştırmaları veya işverenleri haksız yere kötü du- ruma düşürmeye kalkışmaları ve ilgili makamlarca kendilerinden sorulan hususlar için doğru olmayan cevaplar vererek denetim teftişin yapılmasını güçleştirmek veya yanlış bir sonuca vardırmak kötü niyetli davranışlarda bulunmaları yasaktır.

Zabıtanın yardımı:
Bu kanun hükümlerinin tam ve gerektiği gibi uygulanabilmesi için iş yerlerini teftiş ve denetlemeye yetkili makamlar veya memurların gerekli görmeleri ve iste- meleri halinde, zabıta kuvvetleri, bu makamlar veya memurların görevlerini iyi bir şekilde yapabilmelerini sağlamak üzere kendilerine her türlü yardımda bulunmakla yükümlüdürler.

NOT: Ödev Bana Ait. Seneler önce lisede hazırlamıştım. Yasalar sürekli değişiyor, muhakkak içerisinde değişen konular olmuştur.

KAYNAK:Büyük Larousse, Meydan Larousse ve Temel Britannica