ForumDenizi.Com - Vokal Müzik de Dini Formlar

ForumDenizi.Com (https://www.forumdenizi.com/)

- Müzik Dünyası (https://www.forumdenizi.com/muzik-dunyasi/)

- - Vokal Müzik de Dini Formlar (https://www.forumdenizi.com/muzik-dunyasi/44673-vokal-muzik-de-dini-formlar.html)

Vokal Müzik de Dini Formlar

Mevlevi Ayini: Yalnız dini müzikte değil, dini olmayan müzikte de kullanılan formların en büyüğüdür. 4 bölümden oluşur. Her bölüme selâm adı verilir Mevlevî ayini ile Mevlevi semahını birbirine karıştırmamak gerekir. Ayin, mevlevi semaına eşlik eden bir musiki formudur. Sema ise, ayinin icrası sırasında semazenlerin belli bir disiplin içinde dönmesidir. Bunların tümüne birden “Mevlevî Mukabelesi” denir. Formu aşağıdaki gibidir.

1. Hafız Kuran-ı Kerîm okur.
2. Naathan Itrî'nin rast naatını okur.
3. Neyzenbaşı icra edilecek Ayin-i Şerif'in makamında uzunca bir baş taksim yapar.
4. Peşrev çalınır.
5. Ayinhanlar Birinci Selâmı okumaya başlarlar.
6. İkinci selâm Ağır Evfer (buna Mevlevî Evferi de denir) usûlündedir.
7. Üçüncü selâm Devr-i Kebir, Aksak Semâi ve Yürük Semâi usulleriyle ölçülür.
8. Dördüncü selâm Ağır Evfer usûlündedir. 9. Son peşrev ve son yürük semâî icra edilir.
10. Sazlardan biri son taksim yapar.
11. Kur'an-ı Kerim okunur. Semazenbaşı yüzünü şeyhe dönerek Mevlevî Gülbankını okur. Takriben yine ezgisiz olarak Salat-ı selâm okur ve Mevlevî ayini biter. Selamlar verilir. Şeyh bir kaç adım atar ve bu sefer mutrıba selâm verir. Bu selâmı ise neyzen başı cevaplandırır ve semahane boşaltılır ve Ayin bitmiş olur.

Cevap: Vokal Müzik de Dini Formlar

Mevlid: Mevlîd Süleyman Çelebi tarafından halk dili ile yazılmış, konu bakımından Hz. Muhammed’in doğumunu anlatan müzikal bir türdür. Bu eserin Türk edebîyatında özel bir yeri vardır; ibadet meclislerinde, doğum ve ölümlerde okunması adet olmuştur. Bu eser değişik makamlardan usulsüz olarak ve çeşitli kimseler tarafından bestelenmiş ve ustadan çırağa öğretilerek yayılmıştır. Mevlid müziğinde kullanılan ezgiler çoğunlukla doğaçlama okunur. Mevlid konusunda bu nokta özel bir önem taşır. Her okuyan kendi zevkine, mûsikî eğitimine, makam bilgisine göre bestede değişiklikler ve ilaveler yapmaktadır.

Mersiye: Ölülerin hatırasını yad için yazılmış ve usulsüz okunan manzum eserlere "Mersiye" denir. Bunlar, musikî bilen kişiler tarafından her makamdan usulsüz olarak irticalen okunur. Bununla beraber usulle bestelenmiş bazı ünlü Mersiyelerin notaları vardır. Türk edebîyatında bu türde yazılmış manzum kıt'alar pek çoktur. Halk şairleri tarafından yazılmış mersiyelere "Ağıt" denir.

Şuğul: Arapça sofiyane manzum parçaların İlahi şeklinde bestelenmiş örneklerine "Şuğul" denir. Bunlar tekkelerde zikir sırasında okunur. Usulleri çoğunluk Düyek ve Sofyan'dır., Şuğuller sanat bakımından İlahilere göre daha basit, hafif ve hareketli eserlerdir.

İlahi: Allah ve Peygamber (Hz. Muhammed), ayrıca din adamlarının meziyetleri hakkında yazılmış ve her makamdan çeşitli usullerle kendine mahsus bir tavırla bestelenmiş Türkçe manzum eserlerdir. İlahiler bir veya birkaç kişi tarafından camilerde, tekkelerde vb. ibadet meclislerinde okunur. Her makamdan ilahi bestelenebilirse de neş'eli ve kıvrak makamlardan İlahi bestelenmesi adet olmamıştır. İlahiler çeşitli usullerle bestelenmiştir. Büyük ve küçük usullerle bestelenmiş pek çok İlahi örnekleri Türk musikîsinin zengin hazînesini teşkil eder.

Cevap: Vokal Müzik de Dini Formlar

Tevşih: Mevlid arasında okunmak üzere yapılmış ilahilerdir.

Durak: Tanrının yüceliğini ve kaside tarzında yazılmış şiirlerden kurulu olan bir dini müzik türüdür. Serbest tartımlı Duraklar olabilddiği gibi, “Durak Evferi” usulünde bestelenmiş olanları da vardır.

Miraciye: Hz. Muhammed’in Miraca çıkışını anlatan ve Kutb’un Nayî Osman Dede tarafından bestelenmiş uzun ve değişik makam ve usul geçkileri olan büyük bir dini formdur.

Na’t: Mevlevihanelerde ayinden önce bir kişi tarafından okunan ve Hz. Muhammed ve Allah’ı öven Arapça, Farsça ve Türkçe sözlerden kurulu dini müzik formudur.

Şugul: Sözleri Arapça olan ilahilerdir

Ezan: namaz vakitleri müslümanları namaza davet etmek için camilerin minarelerinden okuna, sözlerşi Arapça olan ve her hangi bir ritme bağlı kalınmaksızın icra edilen bir türdür.

Tekbir: Bayram namazında topluca okunan bir türdür. Itri’nin bestelediği tekbir, segâh makanmındadır.

Temcid: Kutsal gecelerde sabaha karşı minarelerden okunmak için meydana getirilen ve sözleri Arapça olan bir formdur.

Salat ve Selam: Tanrı’nın ve Muhammed’in rahmet ve selamını ifade eden eserlerdir.Sabah Salatı, Cuma Salatı, Bayram Salatı, Cenaze Salatı gibi türleri vardır.

Münacaat: Bağışlaması için Tanrıya yakaran sözlerele kurulmuş kaside türündeki bir formdur.