Çocuk Yetiştirme Tarzları
 

Psikologlar dört tip ebeveynlik tarzından söz etmektedirler. Bunlar, “Dengeli-Demokratik”,“Otoriter”, “Müsamahakar-Hoşgörülü”, ve “İlgisiz” ebeveynlik tarzlarıdır. Bu ebeveynlik tarzları nasıldır?

Dengeli-Demokratik Ebeveynlik
• Çocuk yetiştirmede en başarılı yaklaşımdır
• Kabul ve dahil olma yüksektir, kontrol teknikleri ve kurallar çocuğun yaşına uygundur
• Ergenlikte bağımsızlaşma ihtiyacı anlaşılır ve buna saygı duyulur
• Çocuğun ihtiyaçlarına duyarlı, özenli, dikkatlidirler
• Sıcak ilişkiler, fiziksel temasın ve sevgi sözcükleri mevcuttur
• Kontrol açık, net ve akla yatkındır. Beklentiler gerekçelere dayandırılarak açıklanır
• Çocuğun/ergenin kendi seçimlerine saygı duyulur
• Kural ve sınırlarda tutarlılık vardır
• Ailede herkesin sorumlulukları vardır ve çocuk küçük yaştan itibaren sorumluluk almayı öğrenir
• Ebeveynler çocuklarını teşvik eder ama asla zorlama ve baskı yapmazlar
• Başarıyı değil çocuğun çabalarını takdir ederler ve çocuklar koşulsuz sevildiklerini bilirler
• Hatalar olduğunda aşağılama, küçümseme, eleştirme değil birlikte düşünme, konuşma ve sohbet etme görülür
• Aile içinde etkili iletişim mevcuttur
• Ebeveynler çocukların duygularını odaklanabilme konusunda ebeveynlik becerileri gösterirler
Otoriter Ebeveynlik
• Kabul, onaylama, takdir etme yoktur
• Ebeveynler soğuk ve mesafelidir. Fiziksel yakınlıktan kaçınırlar ve/veya reddederler
• Zorlayıcı bir kontrol ve baskı vardır
• Çocuğun/ergenin bağımsız olmasına izin verilmez. Bağımsız olma ihtiyacı anlaşılamaz.
• Küçümseme, söylenme, eleştirme, nasihat ve uyarılar fazladır.
• “Ben istediğim için böyle olacak” tarzı hakimdir; neyin niçin yapılması gerektiği açıklanmaz
• Çocuk karşı geldiğinde, itiraz ettiğinde şiddet ve cezalandırma uygulanır
• Çocuğun yerine karar verirler ve çocuktan da buna itaat etmesini beklerler.
• Ebeveynler temelde kaygılı ve mutsuzdur. Düşmanca yaklaşmaya meyillidirler
• Erkek çocuklarda öfke ve savunma yüksektir
• Kız çocuklarında daha bağımlılık, keşfetme ve özgüven eksikliği görülür
• Ergenlikte sıklıkla başkaldırma görülür
• Yine de kontrol çok olduğundan çocuklarda okul başarısı yüksek olur ve antisosyal eylemlerde bulunmazlar

Müsamahakar-Hoşgörülü Ebeveynler
• Çocuğa karşı sıcak ve kabul edicidirler.
• Çocuğa çok değerli ve eşsiz olduğunu hissettirip özgüven patlaması yaşatırlar
• Kurallar, sınırlar yoktur. Koyulmaya çalışılsa da tutarsızlık vardır ve uygulanamaz
• Büyüdükçe çocuğun istekleri ve beklentileri de büyür
• Çocuğun davranışlarını kontrol yoktur.
• Bireyselliği adım adım değil, çocuğa daha çok küçük yaşlarda kendi kararlarını vermesine izin verirler
• Çocuklar canı istediği zaman yemek yer ve istediği kadar televizyon izler. Kısıtlama, sınırlama yoktur
• İyi davranışları öğrenmek zorunda değillerdir ve ev işlerinde yardımcı olmazlar
• Bu ebeveynlik tarzı ile büyüyen çocuklar düşünmeden hareket ederler ve asidirler. Fazla talepkardırlar ve daha bağımlıdırlar.
• Okul başarıları düşüktür, sebat etmezler
• Kurallara ve sınırlara alışık olmadıklarından başkalarının duygularına, beklentilerine duyarsızdırlar
• Bir süre sonra yalnız kalma görülür.
• Kendi istek ve beklentilerine karşılık veren bağımlı kişilerle anlaşabilirler

İlgisiz Ebeveynler
• Ebeveynler için öncelik çocukları değil kendileridir.
• İlgi, karışma, ve kabul düşüktür. Kontrol çok azdır.
• Bağımsızlık vermeye karşı kayıtsızlık vardır
• Duygusal olarak ilgisiz ve depresif ebeveynlerdir
• Yaşam streslerinden bunalmış olduklarından çocukları için çok az zamanları ve enerjileri vardır.
• Çocuk ihmalinin söz konusu olduğu bir ebeveynlik tarzıdır. İhmal çocuğun çok küçük yaşlarından beri süregeliyorsa gelişimi de bozar.
• Çocuklarda duygularını düzenleme zayıftır, okul başarısızlıkları, ergenlikte sık antisosyal davranışlar görülür.
• Ebeveyn ilgisizliğinden dolayı güvenli bağlanma oluşmaması nedeniyle, özgüven problemleri ve depresyona yatkınlık en fazla bu tarzda görülür.