Katip Çelebi
 

Katip Çelebi
(1609-1657)
Yazar. Hacı Halîfe diye de tanınan yazarın asıl adı Mustafa’dır. İstanbul’da doğdu. Abdullah isimli bir zâtın oğludur. Özel tahsil görerek yetişmiş, 1623′de Anadolu Muhasebesi Kalemi’ne kâtip olmuştur. 1624′de babası ile birlikte Tercan Seferi’ne katıldı. 1626 yılında, Bağdat seferinden dönerken babasını kaybetti. 1628-1629 yıllarında yeniden öğrenime başlayıp esaslı bilgiler elde etmiştir. 1633-34′de hacı oldu. Revan Seferi’ne katıldı (1634-35). Sonra İstanbul’a yerleşip eserlerini yazdı. İstanbul’da öldü, Zeyrek Camii civarına gömüldü. Katip Çelebi, zekî, şuurlu, ağırbaşlı bir ilim adamı idi. Eserlerinin bir kısmını Arapça, bir kısmını da sâde Türkçe ile yazdı. Tarih, coğrafya, biyografiler, bibliyografi, otobiyografi, ahlâk, tasavvuf, tıp, sosyoloji, etnoloji vb. sahalarda yazılmış pek çok eserin sahibidir. Arapça ve Farsça’nın yanı-sıra Fransızca, Lâtince ve İtalyanca biliyordu. Batı anlayışına uygun İlmî eserleri Türk toplumunun kafasını Batı’ya açan ilk önemli eserlerdir. Dünyâca tanınmış Türk büyüklerindendir.

Eserleri:

Katip Çelebi’nin Tarih Alanında Eserleri

• Arapça Fezleke
• Türkçe Fezleke
• İrşadü’l-Hıyâfâ ila Tarihi’l-yunun ve’r-Rûm ve’n-Nasârâ
• Tuhfet’ül-kibâr fi esfâri’l-bihâr
• Düstûrü’l-amel fi ıslâhı’l-halel
• Takvîmü’t-tevârih
• Tarîh-i Kostantaniyye ve Keyasire
• Tarîh-i Frengi tercümesi

Katip Çelebi’nin Coğrafya Alanında Eserleri

• Cihannüma (Avrupa dillerine çevrilen coğrafyaya dair ünlü eseri
• Müntehab-ı Bahriye (Kitab-ı Bahriye)
• Levâmiu’n-nur fi zulmeti Atlas Minur

Katip Çelebi’nin Bibliyografik Çalışmaları

• Keşfü’z-zunûn anil-esâmi ve’l-fünun
• Câmi-Mütûn min Cüll-il-Fünûn
• Süllemü’l-vusûl ilâ tabakati’l-fûhûl

Katip Çelebi’nin Din Alanında Çalışmaları

• İlhâmü’l-mukaddes min feyzi’l-akdes
• Mîzânü’l-Hakk fi ihtiyâri’l-ahakk

Katip Çelebi’nin Sosyal Kültürel ve Halk Bilimi Alanında Çalışmaları

• Knunnâmen
• Tuhfetü’l-ahyâr fi’l-hıkem ve’l-eş’âr
• Recmü’r-râcim bi’s-sîn ve’l-Cim
• Tütün Risalesi
• Beyzâvi Tefsirinin şerhi
• Muhammediyye şerh
• Dürer-i münteşire ve gurer-i münteşire