Hacim nedir sorusunun cevabı bir cismin uzayda yani boşlukta kapladığı yerdir. Uzay üç boyutludur bu yüzden hacim her zaman üç boyutludur. V simgesiyle gösterilir. Katıların, sıvıların ve gazların; genel olarak maddenin ortak özelliğidir. Belirli bir basınçta ve sıcaklıkta katıların ve sıvıların belirli bir sabit hacmi vardır, gazlar ise içine konuldukları kabın hacmini alırlar, hacimleri değişkendir.

Hacim birimleri ve birim dönüşümleri
Hacim skalerdir ve türetilmiş bir niceliktir. Hacmin birimi metreküptür (m3). Bir metreküp, ayrıtları 1 m olan bir kübün hacmine eşittir. Metreküp cinsinden birimler biner biner azalır ve artar. Aşağıdaki tablo bunu gösteriyor:

Birim m3 karşılığı
metreküp (m3) 1
desimetreküp (dm3) 10-3
santimetreküp (cm3) 10-6
milimetreküp (mm3) 10-9
Ayrıca özellikle sıvıların hacmini ölçerken litre (L) sıklıkla hacim birimi olarak kullanılır.

1 litre = 1 dm3 = 1000 cm3 = 10-3 m3

Litre’nin askatları onar onar azalır. Aşağıdaki tabloda bu görülüyor:

Birim Litre karşılığı
litre (L) 1
desilitre (dL) 10-1
santilitre (cL) 10-2
mililitre (mL) 10-3
Örnek soru – Hacim birim dönüşümü litreden metreküpe
Bir insan ömrü boyunca ortalama 24500 L tükürük salgılar. Salgılanan tükürüğün hacmi (a) kaç m3‘tür (b) kaç cm3‘tür?

Çözüm:

(a) Önce 1 litreyi (L) 1 m3‘e dönüştürelim.

1 L = 10-3 m3

Şimdi eşitliğin iki tarafını da 24500 ile çarpalım.

24500 L = 24500 x 10-3 m3

24500 = 24,5 x 103

Öyleyse derli toplu yazınca:

24500 L = 24,5 x 103 x 10-3 m3 = 24,5 m3

(b) Artık elimizde kaç metreküp tükürük olduğunu biliyoruz. Şimdi metreküpü santimetreküpe dönüştürelim.

Öncelikle 1 cm3 = 10-6 m3 olduğunu üstteki tablodan biliyoruz.

Eşitliğin iki tarafını da 106 ile çarpalım.

106 cm3 = 106 x 10-6 m3

106 cm3 = 1 m3

Şimdi 24,5 m3‘ü cm3 cinsinden yazalım.

24,5 m3 = 24,5 x 106 cm3