Deterjanlar kompleks yapılı sentetik yapılı maddelerdir. Sabun ve deterjanların kimyasal yapısı çok farklı olduğundan temizleme işlevindeki etkileri de farklıdır. Sabun asidik ve sert sularda etkili değildir ,(Sert sudaki Ca ve Mg ile (C H COO) Ca oluşur ve çöker) bir çökelti oluşturur. Buna karşılık deterjanlar bu tip sularda etkilidir.
Yüzey aktif madde (sürfaktan) ismi sabun, deterjan, emülsiyon oluşturan maddeler, ıslatıcı maddeler için kullanılan genel bir isimdir. Deterjanlar, herbiri temizlemede ayrı bir görev yapan, pek çok maddenin çok kompleks bir karışımıdır .Yüzey aktif maddeler veya sürfaktanlarla ilgili modern kavram, sabunları, deterjanları, emülsifiyanları, ıslatıcı maddeleri ve girme (penetrasyon) maddelerini kapsamaktadır. Bütün bunlar, birbirleriyle temasta olan iki faz arasındaki yüzey tabakasının özelliklerini değiştirerek, aktifliklerini sürdürürler. Yüzey aktif maddelerin pek çoğu, molekülün bir ucunda suyu çeken (hidrofilik) ve diğer ucunda suyu iten (hidrofobik) bir grup bulundururlar. Deterjanlar, kirleri uzaklaştırmada etkin olan bu özelliklere, fazlasıyla sahiptirler. Hafif ve ağir iş deterjanları olarak sınıflandırılırlar.

Yüzey Aktif Maddelerin Sınıflandırılması:
Yüzey aktif maddelerinin hidrofobik kısmı genelde 8-18 karbon içeren düz veya az dallanmış zincirdir, bazı hallerde zincirdeki bazı karbon atomlarının yerine benzen halkası geçmiştir. Örnek olarak C H _ (dodesil) ve C H C H _ (dodesil) benzen verilebilir. Yüzey aktif maddenin içerdiği hidrofilik grup çok farklı olabilir. Hidrofilik grubun yapısına göre yüzey aktif maddeler;

 Anyonik : _ OSO veya _ SO
 Katyonik : _ N (CH ) veya C H N
 İç tuz : _ N (CH ) (CH ) COO
 Yarı polar : _N(CH ) O
 İyonik olmayan : _ (OCH CH ) OH
Yüzey aktif madde olmak üzere sınıflandırılabilir.

 Anyonik deterjanlar, sulu çözeltide – iyon içeren yüzey aktif maddelerdir.

C H OH + SO C H OSO H C H OSO Na

 Katyonik deterjanlar, çözeltide pozitif yüklü iyon veren yüzey aktif maddelerdir.
C H Cl + N(CH ) C H N(CH ) Cl
 Yarı polar deterjanların yapısı,








CH3
|
C H N(CH ) + H O C H _ N _ 0 + H O
|
CH3

 İç tuz yapısındaki deterjanların yapısı,

O O
|| ||
C H N(CH ) + Cl _ CH _ C _ Ona C H N(CH ) _ CH _ C _ O +