Neden-sonuç ile amaç-sonuç cümleleri birbirine çok benzemekte bu yüzden sık sık karıştırılmaktadır. Sebep-sonuç cümleleri ile amaç-sonuç cümlelerini ayırt etmek için şu yolu izlemeliyiz:

Neden-sonuç ile amaç sonuç cümlelerinin karıştırılmasının en büyük sebebi iki tür cümlenin de “neden?” sorusuna cevap verebilmesidir. Eğer bir soruda birden fazla seçenekte “neden?” sorusuna cevap alabiliyorsak, öncelikle “hangi amaçla?” sorusunu sorup eleme yapmalıyız. “Hangi amaçla?” sorusunun cevabı bize amaç-sonuç cümlesini verecektir.

Örnek Soru
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde neden-sonuç ilişkisi vardır?

A) Bu akşam eve geç geldim.
B) İyi not alabilmek için çok çalışıyordu.
C) Düşmemek için kardeşinden destek alıyordu.
D) Öfkelendiği için doğru düşünemiyordu.

Çözüm
Seçenekleri incelediğimiz b,c ve d seçeneklerinde “neden?” sorusuna cevap alabildiğimizi görüyoruz:
A) Bu akşam eve geç geldim. (neden geldim? → cevap yok)
B) İyi not alabilmek için çok çalışıyordu. (neden çalışıyordu? → iyi not alabilmek için)
C) Düşmemek için kardeşinden destek alıyordu. (neden destek alıyordu? → düşmemek için)
D) Öfkelendiği için doğru düşünemiyordu. (neden doğru düşünemiyordu? → öfkelendiği için)
Oysaki bizden neden-sonuç cümlesini bulmamızı istediğine göre seçeneklerden yalnız bir tanesi neden-sonuç ilişkisi içermekte. O halde “hangi amaçla?” sorusunu sorup seçeneklerdeki amaç-sonuç cümlelerini belirleyelim:
A) Bu akşam eve geç geldim. (hangi amaçla geldim? → cevap yok)
B) İyi not alabilmek için çok çalışıyordu. (hangi amaçla çalışıyordu? → iyi not alabilmek için)
C) Düşmemek için kardeşinden destek alıyordu. (hangi amaçla destek alıyordu? → düşmemek için)
D) Öfkelendiği için doğru düşünemiyordu. (hangi amaçla doğru düşünemiyordu? → öfkelendiği için) (neden doğru düşünemiyordu? → öfkelendiği için)
Görüldüğü üzere neden-sonuç cümleleri “hangi amaçla?” sorusuna cevap içermiyor, “neden?” sorusuna ise cevap alabiliyoruz. Dolayısıyla eğer bir soruda “neden?” sorusuna birden çok seçenekte cevap alıyorsak, “hangi amaçla?” sorusunu sorup amaç-sonuç cümlelerini elemeliyiz.

Cevap D