Ak dut (Morus alba), dutgiller (Moraceae) familyasından anavatanı doğu Asya olan hızlı büyüyen 15-20 m'ye kadar boylanabilen orta büyüklükte bir dut türü.

Kalın dallı, geniş tepeli bir ağaçtır. Uç tomurcuğu pseudoterminal, yan tomurcuğu kızıl kestane renklidir. Genç ağaçlarda yapraklar 20 cm uzunluğunda, loplu olup yuvarlaktır. Yaşlılarda genellikle 8-15 cm, tam, kalp şeklinde, tabanı asimetrik, kenarları testere dişlidir.

Sürgünler kesildiğinde süt gibi salgılar akar. Meyveler olgunlaşınca beyaz renk alır; tatlıdır. Bazı varyete ve formları park ve bahçelerde süs bitkisi olarak yetiştirilir. Odunu sarı renkli dayanıklıdır. Tarım aletleri, müzik aletleri yapımında kullanılır.

Bilimsel sınıflandırma
  • Alem: Plantae (Bitkiler)
  • Bölüm: Magnoliophyta (Kapalı tohumlular)
  • Sınıf: Magnoliopsida (İki çenekliler)
  • Takım: Rosales
  • Familya: Moraceae (Dutgiller)
  • Cins: Morus
  • Tür: M. alba
  • Binominal adı Morus alba L.
Ak Dut Doğal Yayılış ve Rakım
Asıl yurdu Çin ve Uzakdoğu'dur. Orta Avrupa, Akdeniz çevresi ülkeler, Iran, Pakistan ve Anadolu'da, sıcak ılıman yerlerde yetişir.

Ak Dut Toprak ve Besin İsteği
Derin topraklarda iyi gelişmekle beraber kireçli, kuru, kurak ve kumlu topraklar üzerinde de yetiştirmeye uygundur. Tuzlu suya dayanıklıdır. pH = 6.5-7.5 optimaldir.

Ak Dut Donlara Duyarlılık
Ekstrem geç donlardan zarar görür.

Ak Dut Sıcaklık ve Nem İsteği
Ilıman iklimlerde, sıcak ve güneşli yerlerde iyi gelişir. Soğuk hava şartlarına dayanır.

Ak Dut Tohum Özellikleri
Tohum toplama zamanı Temmuz-Ağustos, 1 kg.daki tohum sayısı 480.000 adettir. Tohum küçük, açık kahve renkli ve 1-2 mm. boyutundadır.

Ak Dut Tepe Şekli
Seyrek ve top görünüşlü bir tepe yapar. Tepe çapı 6 -8 m.dir.

Ak Dut Makaslama ve Budama
Budama bakım amaçlı olarak Şubat ayında yapılmalıdır.

Ak Dut Büyüme ve Boylanma
Hızlı büyür. Maksimum 10-15 m. boy yapar.

Ak Dut Kök Yapısı
Kökleri etli, gevrek yapıda ve kırılgandır. Yaşlandıkça kuvvetli yan kökler geliştirir. Bu sayede rüzgara karşı dayanıklı olur.

Ak Dut Işık İsteği
Işık ağacıdır.

Ak Dut Meyve ve Çiçek
Meyve mürekkep meyve durumunda, tatlı ve saplı olup, beyaz veya pembe renklidir. Haziran-Temmuz ayında olgunlaşır. Nisan-Mayıs ayında açan çiçekleri bir veya iki evcikli ve dikkat çekmeyecek kadar küçüktür.

Ak Dut Yaprak ve Sürgün
Yapraklar yürek biçimli, sivri uçlu, 3-5 dilimli, üst yüzü parlak yeşil, alt yüzü pürüzlü ve yaprak sapı uzundur. Uç tomurcuk pseudoterminaldir. Sürgünler parlak sarımsı, hafif tüylü ve geniş iğ şeklinde lentisellidir. Kesildiğinde süt gibi salgı salgılar.

Ak Dut Üretim Şekli
Tohum ile üretilebilirse de dutların erken ilkbaharda odun çelikleri ile üretilmeleri daha kolaydır. Tohumlar toplanır toplanmaz hemen veya çıplak olarak 4-12 haftalık soğuk depolamadan sonra ilkbaharda ekilebilir. Üretimlerinde göz ve kalem aşısı da kullanılır. Daldırma ile sonbaharda üretilebilir.Sarkık formu ise ters aşı ile üretilir.

Ak Dut Diğer Özellikler
Bahçelerde soliter olarak kullanılır. Erkek dut ağaçlarını aile olarak kullanmak olası*dır. Yapraklarından ipekçilikte yararlanıldığı için ekonomik değeri yüksektir. Odunu cila kabul etmesi, sert ve dayanıklı olması nedeni ile mobilyacılıkta ve tornacılıkta makbuldür. Kirli havaya dayanıklı olup canlı çit olarak kullanılır. Müzik aletleri yapımında da kullanılır. "Pendula" çeşidi, sarkık dallı ve dekoratif olup soliter kullanılır.