Psikoloji, bilim dalı olarak ilk kez ortaya çıktığı dönemde birtakım bilimsel ihtiyaçları da beraberinde getirdi. Bunlardan biri de şüphesiz kişisel yetenek farklılıklarını, zekayı, kişilik özellikleri ve bunun gibi psikolojik yapıları ölçmek için gerekli ölçek ve envanter sistemleriydi. Tam da bu ihtiyacı karşılamak üzere psikolog ve psikometristler tarafından psikolojik test ve ölçeklerin hazırlanmaya başlamasıyla psikometrik psikoloji alanı doğmuş oldu.

Ölçme ve Psikometri

Ölçme, herhangi nesne yahut birey için belirli bir kapasitenin, özelliğin, uzunluk ya da alanın var olup olmadığının; var ise ne derecede olduğunun belirli bir birim cinsinden hesaplanması işidir.

‘Psikometrik’ tanımı ise, anlam bakımından birçok ölçme yönteminin performansını ifade etmede kullanılır ve metapsişik alanda kullanılan ‘psikometri’ tanımıyla karıştırılmamalıdır.

Psikometrik Psikoloji Nedir?

İnsan zihninin işleyiş süreçlerini anlamak, psikoloji biliminin temel uğraş alanlarından biridir. Ölçülebilirlik ise pozitif bilimin ana etmeni, diğer bir deyişle bilimi bilim yapan temel özelliğidir. Psikometri için dar anlamda ‘zihin ölçümü’ tanımında bulunursak; psikolojik ölçeklere de bir nevi ‘zihinmetre’ diyebiliriz.

Psikoloji içinde her alt dal kendine özgü sınırları olan bir hizmet alanına sahiptir. Söz gelimi eğitim psikologları eğitim sistemlerinin geliştirilmesi, klinik psikologlar bireylerin yaşam kalitesini yükseltme, sosyal psikologlar bireylerin toplum içindeki davranışlarını gözlemleme faaliyetlerinde bulunurlar ve tüm bu işleri yapmak için ihtiyaç duydukları bir alan vardır ki, o da her psikolojik dalın ihtiyacına yönelik ölçüm ve test envanteri geliştiren psikometri alanıdır.

Psikometrik psikolojinin amacı, davranışların ölçülmesi ve değerlendirilmesi için gerekli ölçekler (kişilik testleri, zekâ testleri gibi) geliştirmektir. Bunu yaparken istatistiksel metotları psikolojiye uygular, davranışın açıklanması ve yordanmasında yararlanılabilecek matematiksel yöntemler geliştirir.

Bir başka deyişle psikometrik psikoloji; fiziksel uyaranların yerine psikolojik uyaranların konduğu bir çeşit psikolojik ölçme matrisidir. Tüm bunların yanı sıra psikometrik alanı yalnızca yeni ölçüm sistemleri oluşturan bir bilim dalı olarak sınırlamak yanlış olacağından; zaman, kültür, toplum gibi öğeleri göz önünde bulundurarak güncellenme ihtiyacı duyan ölçeklerin değiştirilmesi, geliştirilmesi ve uyarlanması işini de üstlenen, böylelikle geniş ve meşakkatli bir alan olduğu söylenebilir.




-Alinti-