Euromos, Muğla'nın Milas ilçesine 12 kilometre uzaklıktaki antik yerleşim yeri. Euromos'un M.Ö. 8. yüzyılda kurulduğu öne sürülmektedir.

Tarihçe
Antik yerleşim Euromos hakkındaki en yakın bilgiler M.Ö. 5. yüzyılda kayıtlara geçen Attika-Delos Deniz Birliği'nin üyesi olduğu ile başladığı görülmektedir. Büyük İskender fethi sonrası antik yerleşim sırasıyla Makedonya, Mısır ve Suriye kralları ile el değiştirdiği sanılmaktadır. M.Ö. 201-196 yılları arasında Mekadonya kralı 5. Philippos'un hakimiyeti altına giren antik kent, tapınak, agora ve kent surları dahil onarımlar yapılarak antik kent'in adı değiştirilmiş ve Philippoi olmuştur. M.Ö. 188 de Rodos'tan Karia'ya gelen kuvvetler karşısında özgürlüğüne kavuşmasada Mylasa ile ittifak yapmak zorunda kalmış, Apameia Anlaşmasıyla Karia’nın geri kalanı gibi Euromos Rodoslulara bırakılmıştır. Kent bir süre sonra bu anlaşmadan rahatsızlık duyan komşusu Herakleia’nın saldırısına uğramış Yıllar içinde gelişen ve bağımsız bir kent tekrar onarım görmüş günümüze kadar kısmen yapıların ayakta durduğu gözükmektedir.

18. Yüzyıldan itibaren Karia Bölgesi’ni ziyaret eden Avrupalı gezgin araştırmacıların, Euromos’ta gözlemledikleri kalıntılar hakkında verdikleri bilgilerin yanı sıra yaptıkları tapınak gravürleri değerli birer belge niteliğindedir.

Zeus Tapınağı
Milas ile Bafa gölü arasında yer alır. Tapınak M.S. 2. yüzyılda inşa edilmiştir. 17 adet sütundan 16'sı üst kirişleriyle birlikte hala dimdik ayaktadır. Güney ve güneybatı kenarlarında bulunan ve yivleri hiç açılmamış üç sütun, bu tapınağın hiçbir zaman bitirilmemiş olduğuna kanıt olarak gösterilir. Ancak 1969'da yapılan bir arkeolojik araştırma sırasında Helenistik devirlerden kalma bir kitabeyle, bulunan bu tapınağın, aslında daha önceki bir tapınak üzerine yapıldığı kanıtlanır.

Agora
Antik kentin önemli yapılarından biri olan Euromos Agora kent merkezinde Milas,Selimiye karayoluunun doğusunda kalmaktadır. Agora kalıntıları rahatlıkla yoldan görülebilmete olup dört bir yanı portiklerle çevrelenmiştir. Yaklaşık olarak 95X83 m ölçüleri ile kareye yakın bir plan sergilemekte olan güney portik içte İonik, dışta dorik düzeninde iken, diğer üç portik dorik düzendedir. Batı portiğin her iki köşesinde de, kalp biçimli köşe payeleri yer almaktadır. Kuzeybatı dirsekte yer alan kalp biçimli paye üzerinde yer alan MÖ 150 yıllarına tarihlenen ve Polykhares’in oğlu Kallisthenes onuruna yazılmış onur fermanı bulunmaktadır.

Tiyatro
Yerleşimin batı yamacında tarihi kaynaklara göre MÖ.3. yüzyılın ortalarında kurulduğu sanılan antik tiyatro oturma sıralarının kapasitesinin 2000 civarı olduğu anlaşılmaktadır. Temellerinin anakaya üzerine yerleştirildiği gözüken antik tiyatro mimari açıdan ele alındığında tipik bir Helen tiyatrosunu andırdığı gözükmektedir.