Cüce nar saksılarda sorunsuz yetişen, ilkbahar ortasından kış başına kadar çiçek açan, minyatür nar meyveleri veren, çalı şeklinde, güzel görünümlü gerçek nar çeşitlerindendir.

Süs narı özellikleri
Nar, hem ağaç hem çalı gibi çeşitleri olan bir bitkidir. Ağaç ya da çalı ikisi de Lythraceae (Kınagiller) familyasının Punica granatum türündendir. Bu sayfanın konusu süs narı çeşidinin bilimsel adı: Punica granatum ‘Nana’dır. Cüce ya da minyatür nar. Gerçek meyvelik nar ile farkı bunun çok küçük yapılı olmasıdır. Meyveleri özel bakım yapılmazsa yeterince büyümez. Ceviz büyüklüğünde kalır ama sağlıklı tohum oluştururlar. Tohumdan yetişseler bile bir yaşında olduklarında bir karış boylarıyla çiçek açıp meyve verirler.



Küçük çalı özelliğinde olan süs narı ne yaparsanız yapın ağaç haline gelmez. En az 10 yıl yıllarca uğraşmanız durumunda en fazla 1,5 metre mini bir ağaç görünümü verebilirsiniz.

Kışın en fazla -15C dereceye kadar soğuğa, kara, buza dayanır. İstanbul’da hiçbir sorun yok. Ankara’da ise dikkatli olmak gerekir.

Çiçek açması
Süs narı yetiştirmek sardunya yetiştirmekten bile daha kolaydır. Oldukça dayanıklı ve uyumlu bir bitkidir. Tohumdan yetişen mini fidancıkları bir yaşına geldiğinden itibaren artık her yıl kesinlikle çiçek açar. Çiçek açmıyorsa güneşten mahrum kalıyor ya da toprağı çok kötü demektir.

İlkbaharda yapraklandıktan sonra, yeni gelişen dalların ucundan tomurcuklanır. Yaz sıcakları 4-5 ay süren yerlerde ilkbahar sonuna doğru çiçeklenmeye başlayıp sonbahar sonuna kadar ara ara çiçekler açar (uygun iklim sayesinde meyvelerini büyütürken çiçeklenmeye de devam eder). Diğer yerlerde ise genellikle yaz başından yaz ortasına kadar çiçeklidir. Sonra gücünü meyvelere harcar ve daha çiçek açmaz. Çiçekler dökülüp meyve oluşmuyorsa çiçeklenmeye devam edebilir. Daha uzun süre çiçek açmasını istiyorsanız meyvelerin çoğunu henüz çok küçükken yok etmelisiniz.

Meyve vermesi
Süs narının meyve vermesi bir yaşındayken kesindir. Hatta Akdeniz ikliminde eğer tohum ilkbaharda erkenden çimlenmişse mini fidan sonbahar başında ilk çiçeklerini açar. Çiçeklerinde polenleşme olması kızgın güneş etkisinde kalmasına bağlıdır. Yoksa çiçekler dökülüp gider ve meyve oluşmaz. Meyveleri genelde ceviz kadar olur. Süs narı meyvelerinin normal büyüklüğe gelebilmesi birkaç yıllık olmasına, yeterince güçlü kök sistemi geliştirmiş olmasına ve toprağının besleyiciliğinin yeterli nitelikte olmasına bağlıdır.

Meyveden amaç tohum elde etmek, çok sayıda süs narı yetiştirmek ise meyvelerinin büyük olmasına gerek yok. Küçük bir ceviz kadar mini meyvelerinde bile çok fazla sayıda sağlıklı tohumlar oluşur. Ayrıca cüce nar meyvelerinin küçük kalmışlarının ekşi ve az sulu olmasından başka bir özelliği yok. Lezzeti iyi değildir. Ama süs olarak, özellikle de kızardıkları zaman minyatür meyve halinde çok güzel ve şirin görünürler.

Süs narı yetiştirme ve bakım şartları
Açık havayı ve kızgın güneşi sever. Öğleden sonra güneşini iyi alırsa çiçek sayısı artacağı gibi meyve vermesi de kesindir. Serin yerlerde çiçeklerde polenleşme mümkün olmaz. Dolayısıyla meyve vermez.

Süs narı gerçekten cücedir. Bol bol dallanıp budaklandığı halde boy uzaması ve gövde kalınlaşması son derece yavaştır. Kökleri fazla yer kaplamaz. Onun için saksıda yetiştirmeye gayet uygundur. 1m kadar büyümesi bile 10 yıl gibi uzun yıllar sürer.

Saksı ve toprak
Süs narı kızgın güneş istediğinden dolayı kalın kenarlı iyi kalitede çömlek saksı kullanmalısınız. İstanbul’da, Ankara’da pek önemli değil ama yazları aşırı sıcak olan yerlerde gerekir.

Toprak konusunda oldukça uyumludur. Sadece elinizden geldiğince iyi, temiz, aşırı killi olmayan toprak bulun. Torf toprak bile olur.

Sulama ve bitki besini
Nisan-ekim ayları arasında toprak hafiften kurudukça sulayın. Toprağı devamlı sırılsıklam ıslak kalmamalı. Diğer aylarda toprak kupkuru oldukça sulayın.

Süs narı gübre ve bitki besini hemen hemen hiç istemez. Hele bahçelerde hiç gerek yok. Saksıda yetiştiriyorsanız genel amaçlı bitki besininden ayda bir gibi verin. Ya da toprağına yavaş çüzünen akıllı gübre az miktar karıştırın.

Kış dinlendirmesi
Cüce nar kışın eve güneşli bir pencere önüne alınırsa başta bir yadırgama yaşar fakat daha sonra filizlenir ve yapraklanmaya çiçeklenmeye devam eder. Bu iyi bir şey değil. Başka yapacağınız bir şey yoksa kış boyunca yapraklarda pörsüme görmedikçe sulamayın.

Budama
Cüce nar budamasını kış sonunda, bahar uyanması başlamadan önce yapmanızı tavsiye ederim. Gerçi başlarken yapsanız pek sakıncası yok. Çok sık dallar arasında seyrekleştirmeler yapın. Bu tarz budama gerekli ve yeterli. Ama daha fazla, istediğiniz gibi budayabilirsiniz. Havalar ısındıkça muhteşem bir gelişim gösterecektir.

Budamanın çiçeklenmeye etkisi
Olumlu veya olumsuz hiçbir etkisi yoktur. Sadece eğer tüm ince dalları kesmişseniz, ağır bir budama yapmışsanız çiçeklenme yazın veya yaz sonuna doğru başlar. Çünkü öncelikle biraz dallanıp budaklanması gerekiyor. Eğer ince dallar varsa çiçeklenme ilkbahar ortasında başlar.

Süs narı çoğaltılması, üretimi
Çelikle ve basit daldırma yöntemiyle çoğaltılması mümkündür. En kolayı ve verimli bir şekilde çoğaltılması tohum iledir.

Albenisi yüksek, kolay yetişen mini ağaç: Bir karış boyuyla çok dallı olur. Çok fazla sayıda nar çiçekleri açar. Mesela bu yıl ilkbaharda tohumları ekin. Gelecek yıl yaz ortasında güzelliği görün. Çelikle üretmeye hiç gerek yok. Ektiğiniz tüm tohumlar çimlenecek ve hızla büyüyeceklerdir. Mini fidancıklar sonraki yıl çiçeklerle bezenirler.

Küçük çapta süs bitkisi üretimi yaparak geçimini sağlayanların öncelikle ele alması gereken bitkilerdendir. Her yıl tohumlarını ekin. Bir yaşına geldiklerinde çok şirin çiçekli mini ağaç olurlar. Fiyatı da makul tutarsanız her fiyat soran mutlaka alacaktır. Elinizde kalmayacakları kesindir. Aşağıda çoğaltma üretme konusuna göre gerekeni yapın.

Tohumların ekilmesi
Süs narı tohumları fazla uzun ömürlü değildir. Satılanlara güvenmeyin. Yapacağınız şey, cüce nar meyvesini sonbaharda veya kış aylarında edinip bozmadan parçalamadan dışarıda soğukta (veya buzdolabında) kış sonuna kadar bekletin. Mart başında taneleri ayırın. Birkaç santim arayla 1cm derine gömerek ekin. Daha fazla gecikmeyin çünkü tohumlara kış üşümesi lazım.

Nisan ayı içinde çimlenirler. Mini fidancıkları ayrı yerlere dikmeye, fide şaşırtması yapmaya hiç gerek yok. Gübre, besin filan istemezler. Yeter ki önceden düşünerek tohumları az da olsa iyi bir toprağa dikmiş olasınız. Esas ihtiyaçları güneştir ki bu çok önemli. Kışa kadar iyi bir gelişim göstereceklerdir. Genelde boyları (ilk yıl) 15-20cm civarlarında olur.

İlk yıl yaz bakımı
Baharda çimlenen tohumlardan oluşan süs narı fidelerini yaz boyunca aşırı güneşten koruyun. Mümkün olduğunca bol dallanıp budaklanmalarını sağlayın. Yaz ortasından itibaren en uzun dalları tepeden kırpın ki daha fazla dallanma budaklanma olsun. Yalnız en tepe dal uzantısı 20 cm’yi bulmadıkça onun tepesini kesmeyin. Çünkü ana temel gövde ilk başta yeterince uzun olmalıdır. Yeri hem sıcak hem esintili olursa hızlı büyürler.

Kışın ise yapraklarını döküp dinlenecekler. Yeterince soğuk olmazsa yapraklar pek dökülmez. Önemli değil.

Sonraki baharda fidelerin saksılara dikilmesi
İlkbaharda 10 veya 12cm çapındaki küçük saksılara, hafifçe gübrelediğiniz toprakla tek tek dikin. Fideleri eski toprağından kökleri hiç arındırmadan çıkarın. Bir saksıya bir fide gelecek. Yeni saksıların toprağı: Birer ölçü torf toprak + kırmızı yumuşak-süzek toprak + dere kumu + çeyrek ölçü yanmış koyun gübresi karışımı. Süs narı fideleriniz önce kuvvetli bir gelişim gösterir. Bahar sonunda bir sürü tomurcuklar verir. Yazın bol bol çiçek açarlar.

Çelikle çoğaltılması
Şubat ayı ortasında yan dallarını azalttığınız güçlü dalları köklendirme toprağına dikin. Sık sık sulayın. Martı ortsından itibaren öğle saatlerinin güneşinden koruyun. Mayıs sonuna doğru köklerini topraktan hiç ayırmamaya çalışarak iyi bir toprakla tek tek saksılara aktarın ve sulayın.

Zararlıları, hastalıkları
Bitki bitleri minyatür narlara pek musallat olmaz ama yerine göre değişir. Olursa çok fena ürerler. Hemen ilaçlamalısınız. Bitlenmede tüm yapraklar üzerine şekerli su dökülmüş gibi yapış yapış ve parlak hale gelir. Bunu hastalıklanma takip eder. Devamlı gözünüz üzerinde olmalı. Rüzgar almayan yerlerde gece ıslaklığı (yaz aylarında) külleme hastalığına sebebiyet verir. Onun için cüce narınızı sulamayı sabah öğle arasında yapmalısınız.