X. Basın ve Yayımla İlgili Hükümler

A. Basın Hürriyeti

Madde 28 – Basın hürdür, sansür edilemez. Basımevi kurmak izin alma ve mali teminat yatırma şartına bağlanamaz.
Devlet, basın ve haber alma hürriyetlerini sağlayacak tedbirleri alır.
Basın hürriyetinin sınırlanmasında, Anayasanın 26 ve 27. maddeleri hükümleri uygulanır.
Devletin iç ve dış güvenliğini, ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü tehdit eden veya suç işlemeye ya da ayaklanma veya isyana teşvik eder nitelikte olan veya Devlete ait gizli bilgilere ilişkin bulunan her türlü haber veya yazıyı, yazanlar veya bastıranlar veya aynı amaçla, basanlar, başkasına verenler, bu suçlara ait kanun hükümleri uyarınca sorumlu olurlar. Tedbir yolu ile dağıtım hakim kararıyla; gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de kanunun açıkça yetkili kıldığı mercin emriyle önlenebilir. Dağıtımı önleyen yetkili merci, bu kararını en geç yirmidört saat içinde yetkili hakime bildirir. Yetkili hakim bu kararı en geç kırksekiz saat içinde onaylamazsa, dağıtımı önleme kararı hükümsüz sayılır.
Yargılama görevinin amacına uygun olarak yerine getirilmesi için, kanunla belirtilecek sınırlar içinde, hakim tarafından verilen kararlar saklı kalmak üzere, olaylar hakkında yayım yasağı konamaz.
Süreli veya süresiz yayınlar, kanunun gösterdiği suçların soruşturma veya kovuşturmasına geçilmiş olması hallerinde hakim kararıyla; Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünün, milli güvenliğin, kamu düzeninin, genel ahlakın korunması ve suçların önlenmesi bakımından gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de kanunun açıkça yetkili kıldığı merciin emriyle toplatılabilir. Toplatma kararı veren yetkili merci, bu kararını en geç yirmidört saat içinde yetkili hakime bildirir; hakim bu kararı en geç kırksekiz saat içinde onaylamazsa, toplatma kararı hükümsüz sayılır.
Süreli veya süresiz yayınların suç soruşturma veya kovuşturması sebebiyle zapt ve müsaderesinde genel hükümler uygulanır.
Türkiye’de yayımlanan süreli yayınlar, Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne, Cumhuriyetin temel ilkelerine, milli güvenliğe ve genel ahlaka aykırı yayımlardan mahkum olma halinde, mahkeme kararıyla geçici olarak kapatılabilir. Kapatılan süreli yayının açıkça devamı niteliğini taşıyan her türlü yayın yasaktır; bunlar hakim kararıyla toplatılır.
  • Basın hürdür, sansür edilemez, ibaresi ile kesinlikle sansüre izin verilmemiştir. Devamında ise basımevlerinin kurulmasına yönelik izin ve mali teminat şartı koyulamacağı belirtilmiştir.
  • Basın hürriyeti, kendisinden önceki düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti ve bilim ve sanat hürriyeti kapsamında korunmuştur ve sınırlamalar içinde bir önceki hürriyetlere gönderme yapılmıştır.
  • Tedbir yoluyla dağıtım ancak hakim kararıyla, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde ise yetkili mercinin kararıyla yapılabilir. Yetkili merci aldığı kararı 24 SAAT içinde hakim onayına sunmalı, hakimde 48 SAAT içinde kararını vermelidir.
  • Aşağıdaki eylemlerde bulunanlar ilgili kanunlarda yer alan suçlara göre sorumludurlar.
    • Devletin iç ve dış güvenliğini, ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü tehdit eden,
    • Suç işlemeye veya ayaklanma veya isyana teşvik eder nitelikte bulunan,
    • Devlete ait gizli bilgilere ilişkin yazıyı basanlar, yayanlar veya aynı amaçla bastıranlar, başkasına verenler.
  • Hakim tarafından kanunla belirtilen hallere ilişkin olanlar hariç olmak üzere yayım yasağı konamaz.
  • Süreli ve süresiz yayınları toplatma kararı ancak aşağıdaki hallerde hakim kararıyla, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde yetkili mercin kararıyla uygulanabilir. Yetkili merci kararını 24 SAAT içinde hakim onayına sunmalı, hakimde 48 SAAT içinde kararını vermelidir.
  • Süreli yayınların, aşağıdaki hallerden birine aykırılıktan mahkum olması halinde hakim kararıyla geçici olarak kapatılabilir.
    • Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne,
    • Cumhuriyetin temel ilkelerine,
    • Milli güvenliğe,
    • Genel ahlaka.
  • Süreli veya süresiz yayınların suç soruşturması veya kovuşturması nedeniyle zapt ve müsaderesinde genel hükümler uygulanır.
B. Süreli ve Süresiz Yayın Hakkı

Madde 29 – Süreli veya süresiz yayın önceden izin alma ve mali teminat yatırma şartına bağlanamaz.
Süreli yayın çıkarabilmek için kanunun gösterdiği bilgi ve belgelerin, kanunda belirtilen yetkili mercie verilmesi yeterlidir. Bu bilgi ve belgelerin kanuna aykırılığının tesbiti halinde yetkili merci, yayının durdurulması için mahkemeye başvurur.
Süreli yayınların çıkarılması, yayım şartları, mali kaynakları ve gazetecilik mesleği ile ilgili esaslar kanunla düzenlenir. Kanun, haber, düşünce ve kanaatlerin serbestçe yayımlanmasını engelleyici veya zorlaştırıcı siyasal, ekonomik, mali ve teknik şartlar koyamaz.
Süreli yayınlar, Devletin ve diğer kamu tüzel kişilerinin veya bunlara bağlı kurumların araç ve imkanlarından eşitlik esasına göre yararlanır.
  • Süreli ve süresiz yayın hakkı önceden izin alma ve mali teminat şartına bağlanamaz. Süreli yayın çıkarmak için gerekli bilgi ve belgelerin yetkili mercilere verilmesi yeterlidir. Bilgi ve belgelerin kanuna aykırılığı halinde yetkili merciler mahkemeye başvururlar.
  • Süreli yayınlar kamu tüzel kişilerinin veya kurumlarının araç ve imkanlarından eşitlik esasına göre yararlanır.
C. Basın Araçlarının Korunması

Madde 30- Kanuna uygun şekilde basın işletmesi olarak kurulan basımevi ve eklentileri ile basın araçları, suç aleti olduğu gerekçesiyle zapt ve müsadere edilemez veya işletilmekten alıkonulamaz.

D. Kamu Tüzel Kişilerinin Elindeki Basın Dışı Kitle Haberleşme Araçlarından Yararlanma Hakkı

Madde 31 – Kişiler ve siyasi partiler, kamu tüzel kişilerinin elindeki basın dışı kitle haberleşme ve yayım araçlarından yararlanma hakkına sahiptir. Bu yararlanmanın şartları ve usulleri kanunla düzenlenir.
Kanun, millî güvenlik, kamu düzeni, genel ahlâk ve sağlığın korunması sebepleri dışında, halkın bu araçlarla haber almasını, düşünce ve kanaatlere ulaşmasını ve kamuoyunun serbestçe oluşmasını engelleyici kayıtlar koyamaz.
  • Kişiler ve siyasi partiler, kamu tüzel kişilerinin elindeki basın dışı kitle haberleşme ve yayım araçlarından yararlanma hakkına sahiptir, bu usuller kanunla düzenlenir. Kanun aşağıdaki haller hariç olmak üzere halkın haber almasını, kamuoyunun oluşmasını engelleyici hükümler koyamaz.
    • Milli güvenlik,
    • Kamu düzeni,
    • Genel ahlak,
    • Genel sağlık.
E. Düzeltme ve Cevap Hakkı

Madde 32 – Düzeltme ve cevap hakkı, ancak kişilerin haysiyet ve şereflerine dokunulması veya kendileriyle ilgili gerçeğe aykırı yayınlar yapılması hallerinde tanınır ve kanunla düzenlenir.
Düzeltme ve cevap yayımlanmazsa, yayımlanmasının gerekip gerekmediğine hakim tarafından ilgilinin müracaat tarihinden itibaren en geç yedi gün içerisinde karar verilir.
  • Düzeltme ve cevap hakkı iki durumda tanınabilir. Buna göre;
    • Kişilerin haysiyet ve şereflerine dokunulması,
    • Gerçeğe aykırı yayınlar yapılması hallerinde tanınabilir.
  • Düzeltme ve cevap yayımlanmazsa, ilgilinin müracaatına göre hakim 7 GÜN içinde karar verir.