XI. Toplantı Hak ve Hürriyetleri

A. Dernek Kurma Hürriyeti

Madde 33 – Herkes, önceden izin almaksızın dernek kurma ve bunlara üye olma ya da üyelikten çıkma hürriyetine sahiptir.
Hiç kimse bir derneğe üye olmaya ve dernekte üye kalmaya zorlanamaz.
Dernek kurma hürriyeti ancak, millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlâk ile başkalarının hürriyetlerinin korunması sebepleriyle ve kanunla sınırlanabilir.
Dernek kurma hürriyetinin kullanılmasında uygulanacak şekil, şart ve usuller kanunda gösterilir.
Dernekler, kanunun öngördüğü hallerde hâkim kararıyla kapatılabilir veya faaliyetten alıkonulabilir. Ancak, millî güvenliğin, kamu düzeninin, suç işlenmesini veya suçun devamını önlemenin yahut yakalamanın gerektirdiği hallerde gecikmede sakınca varsa, kanunla bir merci, derneği faaliyetten men ile yetkilendirilebilir. Bu merciin kararı, yirmidört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur. Hâkim, kararını kırksekiz saat içinde açıklar; aksi halde, bu idarî karar kendiliğinden yürürlükten kalkar.
Birinci fıkra hükmü, Silahlı Kuvvetler ve kolluk kuvvetleri mensuplarına ve görevlerinin gerektirdiği ölçüde Devlet memurlarına kanunla sınırlamalar getirilmesine engel değildir.
Bu madde hükümleri vakıflarla ilgili olarak da uygulanır.
  • Herkes, önceden izin almaksızın dernek kurma, üye olma veya üyelikten ayrılma hakkına sahiptir. Kimse üye olmaya veya üyelikten çıkarılmaya zorlanamaz.
  • Dernek kurma hürriyeti ancak aşağıdaki hallerle sınırlı olarak sınırlandırılabilir.
    • Milli güvenlik,
    • Kamu düzeni,
    • Suç işlenmesinin önlenmesi,
    • Genel ahlak,
    • Genel sağlık,
    • Başkalarının hürriyetlerinin korunması.
  • Dernekler kanunun öngördüğü şartlara göre ancak hakim kararıyla kapatılabilir. Ancak aşağıdaki durumlarda, gecikmesinde sakınca bulunması üzerine yetkili merciin kararıyla dernek faaliyetten men edilebilir. Yetkili merci kararını 24 SAAT içinde hakim onayına sunar, hakimde kararını 48 SAAT içinde açıklar, aksi halde karar kendiliğinden kalkar.
    • Millî güvenliğin,
    • Kamu düzeninin,
    • Suç işlenmesini veya suçun devamını önlemenin yahut yakalamanın gerektirdiği durumlarda.
B. Toplantı ve Gösteri Yürüyüşü Düzenleme Hakkı

Madde 34 – Herkes, önceden izin almadan, silahsız ve saldırısız toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkına sahiptir.
Toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı ancak, millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlığın ve genel ahlâkın veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması amacıyla ve kanunla sınırlanabilir.
Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının kullanılmasında uygulanacak şekil, şart ve usuller kanunda gösterilir.
  • Toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı herkese tanınmış olup önceden izin almadan silahsız ve saldırısız olarak yapılabilir.
  • Toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı aşağıdaki durumlarda kanunla sınırlandırılabilir.
    • Milli güvenlik,
    • Kamu düzeni,
    • Suç işlenmesinin önlenmesi,
    • Genel ahlak,
    • Genel sağlık,
    • Başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması.
XII. Mülkiyet Hakkı

Madde 35 – Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir.
Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir.
Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.
  • Mülkiyet hakkı miras hakkıyla beraber düzenlenmiş ve herkese tanınmıştır.
  • Mülkiyet ve miras hakkı ancak kamu yararı amacıyla kanunla sınırlanabilir.
  • Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.