Yerleşim arkeolojisi, maddi kültürel verilerin olabilecek tüm özelliklerini yerleşim bütününde araştırmayı temel alan arkeolojinin alt dallarından biridir. Bu yaklaşım ile ele alınan arkeolojik çalışmalarda ilk kez uygulamalı fen ve doğa bilimlerinin işbirliğinden (zooarkeoloji, palinoloji, dendrokronoloji, jeomorfoloji, radyokarbon tarihleme yöntemi, paleoklimatoloji, malzeme bilimi) faydalanılmıştır.

Yerleşim kavramı insan gruplarının hareketsiz, yerleşik yaşam tarzına verilen isimdir. İnsan yerleşimlerini anlamak ve birbiri ile karşılaştırmak için çeşitli sınıflandırmalar geliştirilmiştir. Buna göre nehir ya da deniz yakınında bulunan bir yerleşim, bir dağ üzerindeki yerleşimden ayrıldığı gibi, surlarla tahkim edilmiş yerleşimler de tahkim edilmemiş yerleşimlerden ayrı ele alınır. Yerleşim arkeolojisi, genellikle yüzey araştırmaları ve arkeolojik kazılar aracılığıyla herhangi bir bölgedeki bir habitatın nasıl gelişim gösterdiğini inceler. Yerleşim arkeolojisinde yaşamak aynı zamanda bir sosyal etkileşim olarak ele alınır.