Orta Asya’daki diğer Türk boyları gibi Türkmenlerin beslenme ve mutfak geleneklerini belirleyen ana unsur yüzlerce yıl öncesine dayalı göçebe-bozkır kültürüdür. Bütün Türk boylarında olduğu gibi Türkmenlerde ekmeğin çok önemli bir yeri vardır. Başlıca ekmek çeşitleri mayalı hamurdan yapılan çörek, mayasız olarak yapılan pelir, yağlı petir ve külçedir. Ekmek tüketimi Türkmen kültüründe oldukça fazladır. Ekmekten sonra etli, sütlü ve pirinçli yemekler gelir.


Tandır, diğer Orta Asya ülkelerinde olduğu gibi Türkmenlerin ekmek pişirdikleri ocaktır ve her evde bulunmaktadır. Herkes ekmeğini evde pişirir. Tandırda ekmek pişirilirken misafir gelirse, misafire ekmek ikram edilir. Misafir ekmeği iki eliyle koparmalıdır. Tek elle koparmak günah sayılır. Ayrıca ilk pişen ekmeği de kimseye vermezler.

Hamuru hazırlamak için önce kendirik denilen bir dokuma üzerine un kepeğinden ayrılması için elenir. Elekten geçirilen un, tepsi biçiminde hamir çanak denilen tahta bir kap içine konulup; su, tuz ve maya ile yoğrulur. Ekmeğin daha iyi pişmesi için dürtgüç denilen, ucunda birkaç çivi bulunan aygıtla hamur üzerinde delikler açılır. Ekmek, yemek yanında yenildiği gibi; ekmekten et, süt ve türevleriyle çeşitli yemekler de pişirilmektedir.

Türkmenler günde üç öğün yemek yerler. Geleneksel yeme alışkanlığını korumuş olan halk, sabahları genel olarak peynir, yumurta, tereyağı, reçel ve bal yer, süt ve çay içer. Öğle yemeğinde, salata, çorba, kızarmış veya haşlanmış et yiyen Türkmenlerin akşam yemekleri ise çok hafiftir.

Göçebe-bozkır hayatında önemli bir yeri olan avcılık Türkmenlerin mutfak kültürü ve beslenmesini büyük ölçüde etkilemiştir. Etinden yararlanılan başlıca av hayvanları şunlardır: Keklik, yaban ördeği, yaban kazı, ceylan, geyik, tavşan, bacak, balık vb. Türkmenistan’da hemen her çeşit sebze yetiştirilmektedir. Yetiştirilen başlıca sebzeler ve yerel isimleri şöyledir: soğan, patates (keçalu veya kartuşke), kelem (lahana), biber (kalemfir), patlıcan (bayılcan), kabak, hıyar, havuç (sabzu), sarımsak, reyhan, domates (pamıldarı) ile kavun ve karpuzdur (tarvuz). Geleneksel Türkmen mutfağında yemeklerde çoğunlukla hayvani yağlar kullanılır. Sade yağ, kuyruk yağı ve iç yağı en çok tüketilen yağ çeşitleridir. Bölgede pamuk üretiminin fazla olmasına bağlı olarak son yıllarda pamuk yağı tüketimi de oldukça artmıştır, Türkmen mutfağında etin uzun zaman saklanması için tuzlama işlemi yapılır.
gastromanya