Sözlükte "yol göstermek, doğru yola iletmek ve gerçeğe ulaştırmak" anlamına gelen hidâyet, Allâh'ın kitap ve peygamberleri vasıtasıyla insanlara doğru yolu göstermesi ve onları bu yola ulaştırması demektir. Allâh kendisini bu vasfından dolayı hâdî olarak nitelendirmiştir. (bk. Hâdî)
Kelâm ilminde hidâyet kavramı, daha çok kulların fiilleri açısından değerlendirilmiştir. Selef âlimleri hidâyet için, Allah'ın peygamber ve kitap göndermesini yeterli görmekle beraber, asıl hidâyeti, kulun gerçeğe ulaşmasını sağlayan ilâhî irade, kulu hidâyete muvaffak kılması ve ilhamı kalbinde yaratıp hayrı kolaylaştırması olarak açıklamışlardır. Eş'arî âlimler hidâyeti, Allâh'ın doğru yolu gösterip ona ulaştırması; îmânı müminlerin kalbinde yaratılması olarak izah etmişlerdir. Mâturidî bilginleri ise, hidâyetin "doğru yolu gösterip açıklama" ve "ona ulaştırma" olmak üzere iki anlama geldiğini benimsemişler ve ilkine hidâyet-i mûsile, ikincisine de hidâyet-i gayr-i mûsile, adını vermişlerdir. Mu'tezilî alimler Ehl-i Sünnet bilginlerinin hidâyeti "îmân" manasına anlayıp Allah tarafından kulda yaratıldığını kabul etmelerini irade hürriyetine, ceza ve mükafat anlayışına aykırı bulmuşlardır. Çünkü onlara göre, kul iradesinde hür olmalıdır. (F.K.)