sosyolojide ilk dönem gelişmeleri nelerdir?

Herbert Spencer (1820-1903)
Comte’un pozitivizmi ‹ngiltere’de Spencer tarafından geliştirilmiştir. Spencer organizmacı
bir toplum modeli benimser.
Spencer Darwin’in evrim teorisindeki biyolojik organizmanın evrimsel gelişimine
benzeyen bir toplumsal değişme teorisi geliştirir. Buna göre toplumsal değişme
basit homojen toplumlardan karmaşık heterojen toplumlara doğru giden genel bir
evrimsel yol izler. Bu evrim sürecinde Spencer doğal seleksiyon sonucunda çevresine
farklılaşarak bütünleşme yoluyla uyum sağlayan toplumların hayatta kaldığı-
nı bunu başaramayanların ise yok olduğunu savunuyordu.
Bu açıdan kimi çevrelere göre doğal seleksiyonu anlatmada kullanılan “uyum
sağlayanlar (güçlüler) yaşar” ifadesini Spencer, Darwin’den önce insan toplumları
için kullanmıştır. Bu nedenle Spencer’in genel yaklaşımı “sosyal Darwinizm” olarak
da adlandırılır.
Toplumsal yaşamda doğal seleksiyona inanan Spencer siyasal açıdan da serbest
piyasa ve rekabet yanlısı, devlet planlamasına, müdahalesine ve sosyal devlet
uygulamalarına ise doğal olmadıkları gerekçesi ile karflıydı. Spencer’in toplumu
sistem yaklaşımı çerçevesinde ele alan sosyolojik analizi kuşkusuz sonradan gelen
sosyoloji teorilerinin gelişimine katkılar sağlamıştır. Ne var ki doğal seleksiyona
dayanan görüşleri toplumsal eşitsizliğin ve ayırımcılığın, özellikle de ırkçı söylem
ve politikaların meşrulaştırılmasına adeta ilham kaynağı olmuştur.