Susam - Susam Nedir - Susam Yetiştiriciliği[/b]







1. TANIMI VE ÖNEMİ



Susam dik büyüyen tek yılık bir bitkidir. Boyu (30-125 cm) ye kadar uzayabilir. Gövdeler uzunlamasına oluklu (karıklıdır) ve sık tüylüdür. Ülkemizde tarımı yapılan yağ bitkileri içerisinde önemli bir yeri olan susam548 ton susam elde edilmiştir.



2. İKLİM VE TOPRAK İSTEĞİ



2.1 İklim İsteği



Susam sıcağı çok seven bir yağ bitkisidir. Tropik 90-120 günde gelişme devresini tamamlar. Bu devre içinde aylık ısı ortalamasının 20 ºC den aşağı düşmemesi ve tohumların çimlenmesi esnasında toprak sıcaklığının 15 ºC- 20 ºC ve daha yukarı ısılarda olması gereklidir. Gelişme süresinin 2500-2800ºC lik ısı toplamına gereksinimi vardır.



2.2 Toprak İsteği



Susam toprak isteği bakımından fazla seçici değildir iyi gelişebilen bir bitkidir.



3. YETiŞTİRME TEKNİĞİ



3.1 Ekim Nöbeti



Susam yetiştirme süresinin kısalığı yönünden en çok yapılan münavebe şeklidir.



3.2 Çeşit



Araştırma kuruluşlarınca GAP Bölgesinde Özberk-1982 çeşidi tavsiye edilmektedir.



3.3 Toprak Hazırlığı



Susam tohumu çimlenme gücü yüksek ikileme yapılır. Diskaro çekildikten ve son diskaro altına gerekli görülen gübre miktarı atıldıktan sonra toprak tavının kaçmaması için sürgü = tapan çekilerek toprak ekime hazırlanır.



İkinci ürün susam tarımından tav suyu verilmeden önce iyice temizlenmelidir. Bundan sonra toprağa gerekli tav suyu verilir.





5-7 gün sonra da tava gelen toprak pulluk derinliğinde sürülür. Keseklerin parçalanması için 1-2 kat diskaro çekilir sürgü çekilerek toprak ekime hazırlanır.



3.4 Ekim



Susam çimlenme gücü yüksek mibzerfle sıraya ekimde 400-600 gr tohum yeterlidir. Genelde ekim iki şekilde yapılır.



3.4.1 Serpme Ekim



İyi bir tohum yatağının hazırlanmasından sonra tohum dere kumu ile karıştırılarak tohumun tavlı toprağa düşmesi için hafif bir diskaro ve sürgü çekilmelidir.



3.4.2 Mibzerle (sıraya) Ekim



Mibzerle sıraya ekimde sıra üzeri 20-25 cm olmalıdır. Sıra üzeri mesafeler ekimden 20-30 gün sonra tekleme esnasında ayarlanır. Susam ekiminde en iyi sonuç mibzerle yapılan ekimden alınır.

Susam ekim derinliği 1.5-2.5 cm olmalı

Sıcak kuru ve rüzgarlı havada ekim yapılmalıdır.



3.5 Gübreleme



Susamın gelişme süresinin kısalığı nedeni ile gerekli görülen gübrenin tamamının ekimden önce son diskaro altına atılması zorunludur. Verilecek gübre miktarı; bölgenin iklim ve toprak koşullarında 5 kg fosfor ve 5-10 kg potasyum verilmelidir. Gübre çeşitleri ve bir dekara verilecek miktar olarak aşağıdaki seçeneklerden biri kullanılmalıdır.

% 21 Amonyum sülfat 35 kg

% 16 -18 Süper fosfat 25-30 kg

% 48-50 Potasyum sülfat 10-12 kg

Kompoze gübre (15-15-15) 30-35 kg



3.6 Sulama



Susam su isteği aşırı olamayan bir bitkidir. Ancak yetiştirme sürecinde yapılacak düzenli sulamanın verimi arttıracağı bilinmektedir. Kıraç ve kışlak arazilerde ana ürün olarak susuz yetiştirilirse de ikinci ürün ekilişlerinde mutlaka sulama yapılmalıdır. 2. ürün ekilişlerinde ekimden önce tarlada yeterli rutubeti sağlamak için tav suyu verilir. Olgunlaşma sürecince 1-3 defa sulama yapılabilir. Ancak sulamada çok dikkatli olunmalı göllenme yapılmalıdır.



3.7 Bakım



Susamda ilk gelişme çok yavaş olup sık olan yerlere seyreltme yapılır. Susamda ilk çiçeklenme gün sayısı 45-50 gün kadardır. Çiçeklenme başlangıcı ile beraber bitkiler boylanmaya başlar.



Sulamalardan sonra 2-3 el çapası mibzerle ekimde traktörle ara sürüm yapılır. Bitkiler 40-50 cm boylandıktan sonra çiçeklerin döllenmeden dökülmelerine neden olmamak için tarla içine girilmemelidir.



3.8 Hastalık Zararlıları ve Mücadelesi



Ekimden sonra bozkurt (Agrosit spp) ve fide devresinde görülebilen susam güvesi (Antigastra catalaunalist) ve çiçeklenmeden itibaren görülen beyaz sinek (Bemisia tabacil) zararlısına karşı uygun ilaçlarla mücadele yapılmalıdır. Susam bitkisinde en çok görülen hastalıklar; solgunluk hastalığı pazarda hazır bulunan tohum ilaçlarından biri ile ilaçlanır.



3.9 Hasat Harman ve Depolanması



Bitkilerin yaprak ve kapsüllerinin sararması çuvallanır.

Susam yağlı tohum olduğundan iyi muhafaza edilmesi gerekir. Hava sirkülasyonunun bulunduğu serin kuru bir yerde veya depolarda muhafazaya alınmalıdır.



4. VERİM



4.1 Verim



Susamın normal şartlarda v erimi 60-80 kg/da dır. İyi tohumluk yeterli gübre sulama ve kültürel işlemler ise verimi oldukça yükseltir. Genelde bölgemizde kuru tarım alanlarında yapılan susam ziraatında normal olarak verim 20-30 kg dır.