Bizde Çin yelpaze palmiyesi ve şamarops adlarıyla bilinen Trachycarpus
Bizde Çin yelpaze palmiyesi ve şamarops adlarıyla bilinen Trachycarpus fortunei türünün İngilizce yaygın adı windmill palm’dır (yeldeğirmeni palmiye). Orta derece don olaylarına biraz dayanıklıdır.
Arecaceae (Palmiyegiller) familyasından Trachycarpus fortunei (diğer bilimsel adı Trachycarpus excelsa ve daha eski adı Chamaerops excelsa) uzakdoğu palmiyelerinden, 2000 metreye kadar yüksek rakım, genelde subtropikal kuşak bitkilerindendir.
Eski tip İstanbul şehir içi klasik palmiyesi diyebileceğimiz Trachycarpus fortunei tek gövde halinde gelişir. Gövdesi tepeden tırnağa siyah kıl gibi liflerle kaplıdır. 12m kadar uzayabilir. Fakat yaygın yetiştirilen kültivarlarının boyu 6m’yi pek aşmaz. Sakin gelişimli, ince-kibar yapılı olmasıyla küçük bahçelere bile uygundur. Yapraklar devleşmediği gibi gövdesi de fazla kalınlaşmaz. 4 metre bir Trachycarpus fortunei ağacında gövde kalınlığı (çapı) dış ölü kıllı tabakasıyla birlikte 20-25cm kadar olur. Büyük-geniş saksılarda bir, iki hatta üç küçük fidanı bir arada yetiştirilmeye uygundur.
Çocukluğumda (70’li – 80’li yıllarda) İstanbul’da Trachycarpus fortunei palmiyelerini Rum komşularımızın bahçelerinde, Gülhane Parkı’nda ve Anadolu yakası Bağlarbaşı civarındaki köşklerin bahçelerinde gördüğümü hatırlıyorum. Boyları 4-6m civarlarında idi. Bunlar büyük bir ihtimalle Trachycarpus fortunei ‘Wagnerianus’ kültivarı idiler.
Şimdi İstanbul iklim şartlarına uygun çok daha büyük yapraklı palmiye türleri revaçta ama İstanbul’un bu klasik palmiyesinin yeri başkadır.
Trachycarpus fortunei kış soğuklarına dayanıklılığı (esas tür ve kültivarlarına göre değişmekle beraber) yerine göre, duruma göre -12C derece ile -22C dereceler arasında değişir. Mesela Ankara’da şehir merkezinde yüksek binaların olduğu yerlere genellikle tam uygundur. Yine şehir merkezinde ama açıklık yerlerde ise sadece binaların hemen güney cephelerinde kış soğuklarına dayanabilir. Yüksek rakım ilçelerinde dayanabilmesi hiç bir şekilde mümkün değildir. Kış aylarında -15C dereceden daha fazla soğuk olabilen diğer şehirlerimizde de kış soğuklarına dayanabilmeleri bu hususlara göre değişir. Aksi takdirde ve genel anlamda -15C dereceden daha fazla soğuğu kaldıramazlar. Ayrıca dondurucu soğuğun şiddetinden ziyade uzun sürmesi büyük zarar verir.
Burada konu Trachycarpus fortunei türüdür. Kış soğuklarına daha fazla dayanıklı palmiye türleri de var. Yukarıda ifade ettiğim gibi bu türün kış dayanıklılığı pek fazla değildir. Yine de Türkiye’de pekçok ilimizde yetiştirilebiliyor.
Kış koruması: Küçük fidan iken kış soğuklarına iyi dayanamaz. Dikkat edilmelidir. -7C derece soğukta bile kolayca donup ölebilirler. Küçük fidanlar dikildiği yerde kış aylarında ilk 4 yıl hasır, muşamba gibi malzemelerle sarılarak korunmalıdır.
Güneş alabilmesi açısından esnek davranılabilir. Apartmanlar arası az süreli güneş alabilen yerlerde bile sorunsuz gelişir.
Toprak seçmez. Sadece kalıcı yerine dikerken eğer toprak ağır killi ise yarım metreküp kadar toprak oradan çıkarılmalı, dere kumu, ponza taşı ve bitkisel çürüntülerle karıştırılmalıdır. Böylece orada birkaç yılda gayet güzel gelişim gösterip dolgunlaşarak kendini kurtarır. Yüksek rakım bitkilerinden olduğu için tuzlu toprakları tolere edemeyebilir. Gübrelemede dikkatli olunmalıdır.
Sulama bahçeye/parka dikildiğinde ilk üç yıl yaz boyunca sık sık yapılmalıdır.
Çoğaltılması tohumları yoluyla yapılır. Trachycarpus fortunei tohumları sonbahardan en geç kış sonuna kadar ekilmelidir. Çünkü tohumların çimlenmesi için biraz kış üşümesine ihtiyaç var. Sonra ilkbaharda sorunsuz çimlenirler.
Arecaceae (Palmiyegiller) familyasından Trachycarpus fortunei (diğer bilimsel adı Trachycarpus excelsa ve daha eski adı Chamaerops excelsa) uzakdoğu palmiyelerinden, 2000 metreye kadar yüksek rakım, genelde subtropikal kuşak bitkilerindendir.
Eski tip İstanbul şehir içi klasik palmiyesi diyebileceğimiz Trachycarpus fortunei tek gövde halinde gelişir. Gövdesi tepeden tırnağa siyah kıl gibi liflerle kaplıdır. 12m kadar uzayabilir. Fakat yaygın yetiştirilen kültivarlarının boyu 6m’yi pek aşmaz. Sakin gelişimli, ince-kibar yapılı olmasıyla küçük bahçelere bile uygundur. Yapraklar devleşmediği gibi gövdesi de fazla kalınlaşmaz. 4 metre bir Trachycarpus fortunei ağacında gövde kalınlığı (çapı) dış ölü kıllı tabakasıyla birlikte 20-25cm kadar olur. Büyük-geniş saksılarda bir, iki hatta üç küçük fidanı bir arada yetiştirilmeye uygundur.
Çocukluğumda (70’li – 80’li yıllarda) İstanbul’da Trachycarpus fortunei palmiyelerini Rum komşularımızın bahçelerinde, Gülhane Parkı’nda ve Anadolu yakası Bağlarbaşı civarındaki köşklerin bahçelerinde gördüğümü hatırlıyorum. Boyları 4-6m civarlarında idi. Bunlar büyük bir ihtimalle Trachycarpus fortunei ‘Wagnerianus’ kültivarı idiler.
Şimdi İstanbul iklim şartlarına uygun çok daha büyük yapraklı palmiye türleri revaçta ama İstanbul’un bu klasik palmiyesinin yeri başkadır.
Trachycarpus fortunei kış soğuklarına dayanıklılığı (esas tür ve kültivarlarına göre değişmekle beraber) yerine göre, duruma göre -12C derece ile -22C dereceler arasında değişir. Mesela Ankara’da şehir merkezinde yüksek binaların olduğu yerlere genellikle tam uygundur. Yine şehir merkezinde ama açıklık yerlerde ise sadece binaların hemen güney cephelerinde kış soğuklarına dayanabilir. Yüksek rakım ilçelerinde dayanabilmesi hiç bir şekilde mümkün değildir. Kış aylarında -15C dereceden daha fazla soğuk olabilen diğer şehirlerimizde de kış soğuklarına dayanabilmeleri bu hususlara göre değişir. Aksi takdirde ve genel anlamda -15C dereceden daha fazla soğuğu kaldıramazlar. Ayrıca dondurucu soğuğun şiddetinden ziyade uzun sürmesi büyük zarar verir.
Burada konu Trachycarpus fortunei türüdür. Kış soğuklarına daha fazla dayanıklı palmiye türleri de var. Yukarıda ifade ettiğim gibi bu türün kış dayanıklılığı pek fazla değildir. Yine de Türkiye’de pekçok ilimizde yetiştirilebiliyor.
Kış koruması: Küçük fidan iken kış soğuklarına iyi dayanamaz. Dikkat edilmelidir. -7C derece soğukta bile kolayca donup ölebilirler. Küçük fidanlar dikildiği yerde kış aylarında ilk 4 yıl hasır, muşamba gibi malzemelerle sarılarak korunmalıdır.
Güneş alabilmesi açısından esnek davranılabilir. Apartmanlar arası az süreli güneş alabilen yerlerde bile sorunsuz gelişir.
Toprak seçmez. Sadece kalıcı yerine dikerken eğer toprak ağır killi ise yarım metreküp kadar toprak oradan çıkarılmalı, dere kumu, ponza taşı ve bitkisel çürüntülerle karıştırılmalıdır. Böylece orada birkaç yılda gayet güzel gelişim gösterip dolgunlaşarak kendini kurtarır. Yüksek rakım bitkilerinden olduğu için tuzlu toprakları tolere edemeyebilir. Gübrelemede dikkatli olunmalıdır.
Sulama bahçeye/parka dikildiğinde ilk üç yıl yaz boyunca sık sık yapılmalıdır.
Çoğaltılması tohumları yoluyla yapılır. Trachycarpus fortunei tohumları sonbahardan en geç kış sonuna kadar ekilmelidir. Çünkü tohumların çimlenmesi için biraz kış üşümesine ihtiyaç var. Sonra ilkbaharda sorunsuz çimlenirler.
Hybrid-Şeklinde
