Bir forum yaptırımı olarak üyeliğin başkasına birleştirilmesi

Türkiye'de ve Dünya'da forum siteleri hâlâ oldukça yaygındır. vBulletin, XenForo, MyBB, SMF gibi birçok ücretli veya ücretsiz forum yazılımı bulunmaktadır. Bunların en popüleri ise vBulletin'dir ve oldukça yüksek ücretlere lisanslanmaktadır. Bu da vBulletin altyapısını kullanan forumların daha ciddi hedefler planladığını gösterir. Öncelikle küçük ölçekli, hedefsiz ve farklı yazılımlar kullanan siteleri bu noktada eliyorum ve devam ediyorum.

Forumlar client tabanlı yazılı iletişime dayanır. Format olarak farklı olsalar da Ekşi Sözlük ile benzerlikler gösterir. Uzun süre Ekşi Sözlük'te yazarlık yaptığım için, öncelikle Türkiye'de bilgi denildiğinde yorumların da katıldığı en doyurucu bilgi sitesi olarak kabul ettiğim ve birçok kişinin de böyle gördüğü Ekşi Sözlük'teki yaptırımdan bahsedeyim. Sözlüğün belli bir formatı vardır ve bu formata uymayan yazarlar, ya sözlükten uçurulur ya da çaylak konumuna düşürülür. Çaylak konumuna düşürülen veya sözlükten tamamen uçurulan yazarların entry/girdileri de beraberinde silinir ve o kullanıcı, bir daha yazar olabileceği süreye dek bu girdilerinin görüntülenmesi engellenir. Yani Ekşi Sözlük gibi bir site bile belki binlerce özgün içeriğin çöpe gidecek olmasını umursamıyor, sildiği yazarın emeğine saygı duyup onun emeğini başkasına aktarmak gibi bir alçaklık, karaktersizlik yapmıyor. Şu herkesin; her kavramı sorguluyorlar, her şeye dil uzatıyorlar dediği Ekşi Sözlük! Ekşi Sözlük bile bu kadar demokratik, peki ya onlar?..

Bu, aklınızın bir köşesinde dursun. Devam ediyorum. Forumlar için yaptırım uygulama teamülleri nasıldır? Doğruluklarını ve yanlışlıklarını yazının devamına bırakıyor ve 5 maddede listeliyorum:

1. Üyenin kural ihlâli ya da uygunsuz davranışı; forum kuralına dayandırılır ve süreli ya da süresiz olarak üyelik durdurulur. Buna yasaklama ya da ban cezası da denir.
2. Daha çok kişinin forumla ilişiğinin kesilmesine yönelik isteği kabul edilir ve üyeliği tamamen silinir. Artık öyle bir profil ortadan kalkar ve beraberinde kişinin PM'leri, profil bilgileri ve diğer tüm ayrıntıları da yok olur. Bir daha o profilin geri getirilmesi imkânsızdır.
3. 2. maddeden biraz daha farklı olarak; kişinin üyeliği silinir, bununla birlikte o üyeliğe ait tüm girdiler ve konular da silinir. Bu, çoğu forumda veri kaybına yol açacağı için forum sahiplerinin/yöneticilerinin işine gelmeyen bir durumdur. Nadiren görülür.
4. Üyenin çok sayıda iletisi ve/veya konusu varsa, forumda çirkin bir görüntü oluşturulmak istenmez. Bu durumda parolası ve e-posta adresi değiştirilir, üyelik olduğu gibi kalır ve dışarıdan yaptırım aldığı anlaşılmaz.
5. Beşinci ve son yaptırım, konu başlığında eleştirdiğim ve bu durumu irdelemek için konuyu açtığım yöntemdir. Bu durumda kişinin üyeliği, kendisiyle ilgisiz birisinin üyeliğiyle -bu, genelde forum sahibi veya o anki forum yöneticisi olur- birleştirilir ve üyeliğine ait girdiler, konular, hatta PM'ler! Diğer kişiye aktarılır. Aslında teorik olarak üyeliği silinmiştir ancak tüm konularda, tüm yorumları, tüm faaliyetleri diğer kişiye geçirilir. Tanımında bile bir aldatmaca vardır. Genellikle 3. maddedeki yönteme cesaret edemeyen; üyeliğini sildiği kişinin emeklerini de silmeyi göze alamayan ikiyüzlü, özel yaşamın gizliliğine saygısı olmayan, öznelliği içselleştirememiş basiretsiz yönetimlerde görülür.

Şimdi geldik öznel yorumlarıma. Bana göre ilk iki madde bir forum yönetimi için uygulanabilecek müeyyide türleridir. Nitekim, kural olmazsa düzen de olmaz. Kişisel anlayışıma göre ikinci maddenin uygulama alanı da kısıtlı olmalıdır zira her isteyenin üyeliğinin silinmesi durumunda o forumun çocuk parkından aşağı kalır yanı olmayacaktır. Yani bana göre en geçerli ve adaletli yaptırım, ilk maddedeki ban cezasıdır. Elbette bunun da alt ve üst sınırları çok iyi çizilmeli, bir anayasa gibi; bir kanun hükmünde kararname gibi analitik düşünce yetisiyle belirleme yapılmalıdır. "Burası bir şirket mi? İnsanlar forumlara eğlenmeye giriyor" diye bu düşüncem eleştirilebilir; ama biraz önce de söylediğim gibi kural olmazsa, düzen olmaz. Düzen olmazsa âdil de olunamaz. Adaletin olmadığı yerde de eğlenceden, paylaşımdan ve en değerli hazine olan; zaman vermekten söz edilemez.

Peki 3'üncü, 4'üncü ve özellikle de 5'inci yaptırımlar neden yanlıştır?

- Üçüncü maddenin uygulanması demek, üyelikle birlikte silinen girdiler yüzünden birçok konuda karmaşa oluşması demektir. Bu noktada; tanım yaparken de belirttiğim gibi pragmatist bir yaklaşım da devreye giriyor. Karmaşadan kastımsa, bir forum oyununda üstteki-alttaki durumlarının oldukça birbirine geçecek olmasıdır. Bu yüzden üyelik silinebilir ama girdilerin silinmesi doğru değildir.
- Dördüncü madde de bana göre bir yanıltmacadır. Üyeliğe erişimin; parola değişimi yoluyla engellenmesi, yalnızca estetik olarak bir ilizyon oluşturur. Bunun yerine eğer kişinin kural dışı tutumları olmuşsa süreli veya süresiz ban cezası yolu izlenmelidir. O kişinin banlı görünecek olması, estetik olarak kötü bir görüntü sergileyecek diye düşünülüyorsa o zaman 2. maddedeki yol uygulanmalı ve üyeliği silinmelidir. Parolası değiştirilen bir üyenin; parolayı değiştiren yönetici tarafından özel bilgilerinin ifşa edilmeyeceği veya sonradan onun adına işlemler yapmayacağı kesin değildir. Bu da özel hayatın gizliliğine karşı bir ihlâldir.
- Nihayet geldik beşinci ve son maddeye, yani konu başlığındaki duruma. Aslında nasıl bir giriş yapacağımı bilemedim. Baştan sona hata, baştan sona alçaklık, baştan sona karaktersizlik, baştan sona amatörlük, baştan sona emek hırsızlığı, baştan sona basiretsizlik olan bir hadisenin; tutar yeri yok ki, elle tutulur bir yerinden değerlendirmeye başlayıp yanlışlama yollarına gideyim? Yazımın başında küçük ölçekli forumları eledim demiştim. Ama bunu insanlara yapan, ne yazık ki gerçekten zamanında bir kitle oluşturmuş emek düşmanları var. Çok acınası bir tablo, uygulayıcıları adına. Diğer maddeler gibi yanlışlanacak bir yerinden tutup satırlar dolusu yazabilirim ama sizce daha fazla uzatmaya gerek var mı? Nasıl bir iğrençlik olduğunu konu başlığından, tanımdan ve daha hafif yanlışların açıklamalarından bile anlamak mümkündür. İnsanlar internet platformlarında özgürlükler ararken, bu uygulamayı gerçekleştirenler en aşağılık diktatörden daha alçaktır. İşte forum siteleri, eski popülerliğini sosyal medya yüzünden kaybediyor diyoruz. Ama bunun en temel nedeni böyle basiretsiz, karaktersiz, elinde bulundurduğu yetkiyi bir güç simgesi olarak görüp; insanların emeğiyle oynayarak bunu manipüle etmek, kullanmak ve çıkar sağlamak uğruna uyguladıkları yaptırımlar yüzünden forumlar sosyal medyaya teslim oluyor. Bir düşünün, sıcacık ve huzurlu bir eviniz var. Siz daha fazla imkânı, daha iyi bir manzarası var diye o evi bırakıp aynı huzuru bulamayacağınız farklı bir eve taşınmaya gider misiniz? İşte bu ve buna benzer adaletsiz uygulamaları gerçekleştirenler, tam da bu örnekteki durumun en büyük nedenlerinden birisidir.

Not: Tamamen öznel/kişisel düşüncelerimi dile getirdiğim bu yazı, 17 Mayıs 2016 tarihinde yazılmıştır. Burada paylaşmak istedim.