Hasta Hakları Yönetmeliği
HASTA HAKLARI YÖNETMELİĞİ
Resmi Gazete
01.08.1998 Cumartesi
Sayı: 23420
Sa lık Bakanlı ından:

BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve İlkeler
Amaç
Madde 1- Bu Yönetmelik; temel insan haklarının sa lık hizmetleri sahasındaki yansıması olan ve başta Türkiye Cumhuriyeti Anayasası nda, di er mevzuatta ve milletlerarası hukuki metinlerde kabul edilen "hasta hakları"nı somut olarak göstermek ve sa lık hizmeti verilen bütün kurum ve kuruluşlarda ve sa lık kurum ve kuruluşları dışında sa lık hizmeti verilen hallerde, insan haysiyetine yakışır şekilde herkesin "hasta hakları"ndan faydalanabilmesine, hak ihlallerinden korunabilmesine ve gerekti inde hukuki korunma yollarını fiilen kullanabilmesine dair usül ve esasları düzenlemek amacı ile hazırlanmıştır.
Kapsam
Madde 2- Bu Yönetmelik; sa lık hizmeti verilen resmi ve özel bütün kurum ve kuruluşları, bu kurum ve kuruluşlarda veya bunların dışında hizmete katılan her kademedeki ve unvandaki ilgilileri ve hizmetten faydalanma hakkını haiz olan bütün fertleri kapsar.
Hukuki Dayanak
Madde 3- Bu Yönetmelik; 3359 sayılı Sa lık Hizmetleri Temel Kanunu nun 9 uncu maddesinin (c) bendine ve 181 sayılı Sa lık Bakanlı ı nın Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname nin 43 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
Madde 4- Bu Yönetmelik te geçen deyimlerden;
a) Bakanlık: Sa lık Bakanlı ı nı,
b) Hasta: Sa lık hizmetlerinden faydalanma ihtiyacı bulunan kimseyi,
c) Personel: Hizmetin, resmi veya özel sa lık kurumlarında ve kuruluşlarında veya serbest olarak sunulmasına bakılmaksızın, sa lık hizmetinin verilmesine iştirak eden bütün sa lık meslekleri mensuplarını ve sa lık meslekleri mensubu olmasa bile sa lık hizmetinin verilmesine sorumlu olarak iştirak eden kimseleri,
d) Sa lık kurum ve kuruluşu: Milli Savunma Bakanlı ı na ait olanlar hariç olmak üzere, sa lık hizmeti verilen resmi veya özel bütün kurum ve kuruluşlar ile tababet icra edilen bütün yerleri,
e) Hasta hakları: Sa lık hizmetlerinden faydalanma ihtiyacı bulunan fertlerin, sırf insan olmaları sebebiyle sahip bulundukları ve T.C. Anayasası, milletlerarası andlaşmalar, kanunlar ve di er mevzuat ile teminat altına alınmış bulunan haklarını, ifade eder.
İlkeler
Madde 5- Sa lık hizmetlerinin sunulmasında aşa ıdaki ilkelere uyulması şarttır:
a) Bedeni, ruhi ve sosyal yönden tam bir iyilik hali içinde yaşama hakkının, en temel insan hakkı oldu u, hizmetin her safhasında daima gözönünde bulundurulur.
b) Herkesin yaşama, maddi ve manevi varlı ını koruma ve geliştirme hakkını haiz oldu u ve hiçbir merci veya kimsenin bu hakkı ortadan kaldırmak yetkisinin olmadı ı bilinerek, hastaya insanca muamelede bulunulur.
c) Sa lık hizmetinin verilmesinde, hastaların, ırk, dil, din ve mezhep, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç ve ekonomik ve sosyal durumları ile sair farklılıkları dikkate alınamaz. Sa lık hizmetleri, herkesin kolayca ulaşabilece i şekilde planlanıp düzenlenir.
d) Tıbbi zorunluluklar ve kanunlarda yazılı haller dışında, rızası olmaksızın kişinin vücut bütünlü üne ve di er kişilik haklarına dokunulamaz.
e) Kişi, rızası ve Bakanlı ın izni olmaksızın tıbbi araştırmalara tabi tutulamaz.
f) Kanun ile müsaade edilen haller ile tıbbi zorunluluklar dışında, hastanın özel hayatının ve aile hayatının gizlili ine dokunulamaz.

İKİNCİ BÖLÜM
Sa lık Hizmetlerinden Faydalanma Hakkı
Adalet ve Hakkaniyete Uygun Olarak Faydalanma
Madde 6- Hasta, adalet ve hakkaniyet ilkeleri çerçevesinde sa lıklı yaşamanın teşvik edilmesine yönelik faaliyetler ve koruyucu sa lık hizmetleri de dahil olmak üzere, sa lık hizmetlerinden ihtiyaçlarına uygun olarak faydalanma hakkına sahiptir. Bu hak, sa lık hizmeti veren bütün kurum ve kuruluşlar ile sa lık hizmetinde görev alan personelin adalet ve hakkaniyet ilkelerine uygun hizmet verme yükümlülüklerini de içerir.
Bilgi İsteme
Madde 7- Hasta, sa lık hizmetlerinden nasıl faydalanabilece i konusunda bilgi isteyebilir. Bu hak, hangi sa lık kuruluşundan hangi şartlara göre faydalanılabilece ini, sa lık kurum ve kuruluşları tarafından verilen her türlü hizmet ve imkanın neler oldu unu ve müracaat edilen kuruluşta verilen sa lık hizmetlerinden faydalanma usulüne ö renme haklarını da kapsar.
Bütün sa lık kurum ve kuruluşları, hastayı birinci fıkra uyarınca bilgilendirmek için yeterli teknik donanımı haiz birimi oluşturmak; bu birimde, hastaya kesin ve yeterli bilgi verebilecek nitelik ve ehliyete sahip personeli daimi olarak istihdam etmek ve hastanın ihtiyacı olan birimlere kolayca ulaşabilmesini temin etmek üzere, kuruluşun uygun yerlerinde bilgilendirici tabela, broşür ve işaretler bulundurmak gibi tedbirleri almak zorundadırlar.
Sa lık Kuruluşunu Seçme ve De iştirme
Madde 8- Hasta; tabi oldu u mevzuatın öngördü ü usül ve şartlara uyulmak kaydı ile, sa lık kurum ve kuruluşunu seçme ve seçti i sa lık kuruluşunda verilen sa lık hizmetinden faydalanma hakkına sahiptir. Mevzuat ile belirlenmiş sevk sistemine uygun olmak şartı ile hasta sa lık kuruluşunu de iştirebilir. Ancak, kuruluşu de iştirmenin hayati tehlikeye yolaçıp açmayaca ı ve hastalı ının daha da a ırlaşıp a ırlaşmayaca ı hususlarında hastanın tabip tarafından aydınlatılması ve hayati tehlike bakımından sa lık kuruluşunun de iştirilmesinde tıbben sakınca görülmemesi esastır.
Acil vak alar dışında, herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna ba lı olup da mevzuatın öngördü ü sevk zincirine uymayanlar aradaki ücret farkını kendileri karşılar.
Hastanın sa lık kuruluşunda kalmasında tıbben fayda bulunmayan veya bir başka sa lık kuruluşuna nakli gerekli olan hallerde, durum hastaya veya 15 inci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen kişilere açıklanır. Nakilden önce, gereken bilgiler nakil talebinde bulunulan veya tıbben uygun görülen sa lık kuruluşuna, sevkeden kuruluş veya mevzuatla belirlenen yetkililerce verilir. Her iki durumda da hizmetin aksamadan ve kesintisiz olarak verilmesi esastır.
Personeli Tanıma, Seçme ve De iştirme
Madde 9- Hastaya talebi halinde, kendisine sa lık hizmeti verecek veya vermekte olan tabiplerin ve di er personelin kimlikleri, görev ve unvanları hakkında bilgi verilir.
Mevzuat ile belirlenmiş usüllere uyulmak şartı ile hastanın, kendisine sa lık hizmeti verecek olan personeli serbestçe seçme, tedavisi ile ilgilenen tabibi de iştirme ve başka tabiplerin konsültasyonunu istemek hakkı vardır. Personeli seçme, tabibi de iştirme ve konsültasyon isteme hakları kullanıldı ında, mevzuat ile belirlenen ücret farkı, bu hakları kullanan hasta tarafından karşılanır.
Öncelik Sırasının Belirlenmesini İsteme
Madde 10- Sa lık kuruluşunun hizmet verme imkanlarının yetersiz veya sınırlı olması sebebiyle sa lık hizmeti talebi zamanında karşılanamayan hallerde, hastanın, öncelik hakkının tıbbi kriterlere dayalı ve objektif olarak belirlenmesini istemek hakkı vardır. Acil ve adli vak alar ile yaşlılar ve özürlüler hakkında öncelik sırasının belirlenmesinde ilgili mevzuat hükümleri uygulanır.
Tıbbi Gereklere Uygun Teşhis, Tedavi ve Bakım
Madde 11- Hasta, modern tıbbi bilgi ve teknolojinin gereklerine uygun olarak teşhisinin konulmasını, tedavisinin yapılmasını ve bakımını istemek hakkına sahiptir.
Tababetin ilkelerine ve tababet ile ilgili mevzuat hükümlerine aykırı veya aldatıcı mahiyette teşhis ve tedavi yapılamaz.
Tıbbi Gereklili