ForumDenizi.Com - Şiirde Ahenk

Ahenk; uyum demektir. Şiirde ahenk ise, birbiriyle uyumlu seslerin, belli bir ritimle bir arada bulunmasıyla sağlanır. Şiirde ahengi sağlayan ses ve ritim unsurları şunlardır:

- Kafiye (uyak), redif,
- Aliterasyon, Asonans,
- Ölçü.

Kafiye: Kafiye, en az iki mısra sonunda, anlamları ve görevleri ayrı, yazılışları aynı seslerin benzerliğidir.

Örnek:
Ne olur dur, yağma kar
Sılada bekleyenim var

Redif: Mısra sonunda yazılışları, anlamları ve görevleri aynı seslerdir.

Örnek:
Gurbet o kadar acı
Ki ne varsa içimde,
Hepsi bana yabancı,
Hepsi başka biçimde!

Bu dörtlüğün ikinci ve dördüncü mısrasının sonunda kullanılan "-de" sesleri görev bakımından aynı işlevi görmektedir ve anlamları da aynıdır. Bunlar, ismin -de hâl ekidir. Yazılışları, görevleri ve anlamları aynı olduğu için bunlara redif denir.

Not: Kafiye ile redif farklı olgulardır. Bir mısrada kafiyeden önce rediflere bakmak gerekir. Redifler çıktıktan sonra kalan sesler kafiye olabilir. Örnekte olduğu gibi; redifler çıktıktan sonra kalan benzer sesler "-içim-" zengin kafiye oluşturmuştur.

Aliterasyon
Mısra içinde aynı veya birbirine benzer ünsüz seslerin çokça tekrarlanmasıyla oluşur. Düzyazıda da bir ahenk unusru olarak kullanılır. Süslü anlatımın vazgeçilmez öğelerindendir.

Örnek: Hak saklasın belâsından
Bu mısrada "k, s, n" sesleri çokça tekrarlanmıştır.

Asonans
Mısra içinde aynı veya yakın ünlü seslerin sıköa tekrarlanması ile sağlanan ahenktir.

Örnek: Hak saklasın belâsından
Bu mısrada "a" sesi çokça tekrarlanmıştır.

Ölçü
Mısralarda kullanılan ses değerleri veya hece sayısının tüm mısralarda eşit olmasıyla sağlanan uyuma ölçü denir. Türk edebiyatında üç çeşit ölçü kullanılmıştır:

- Aruz ölçüsü,
- Hece ölçüsü,
- Serbest ölçü.