Tarihte birçok medeniyete ev sahipliği yapmış ve İncil'in nüshalarının çoğaltıldığı yer olarak rivayet edilen Rumkale'nin turizme kazandırılması amacıyla restorasyon çalışmaları yapılıyor. 2 yıl içerisinde tamamlanması planlanan çalışma ile Rumkale ören yeri kuzey surlarının restorasyonu, Rumkale üzerinde yer alan Barşavma Manastırının restorasyonu ve çevre düzenleme çalışmaları yapılacak ve ören yeri turizme kazandırılacak.



Yavuzeli ilçesi Kasaba köyünün yakınında bulunan Rumkale, antik dönemden bugüne kadar "Şitamrat, Kal-a Rhomayta, Hromklay, Ranculat, Kal-at el Rum, Kal-at el Müslimin, Kale-i Zerrin (Altın Kale)" gibi isimlerle adlandırıldı.



Rumkale’deki mimari kalıntılar Geç Roma ve Ortaçağ karakteri taşıyor. Kalede bugün görülebilen yapılar arasında Aziz Nerses Kilisesi, Barşavma Manastırı, çok sayıda yapı kalıntısı, su sarnıçları, kuyu ve hendek var.



Hazreti İsa'nın havarilerinden Johannes'in (Yuhanna) Roma döneminde Rumkale'yi mesken yaparak, kayadan oyma bir odada İncil'in nüshalarını çoğalttığı rivayet ediliyor. Bu nedenle bu yerleşim yeri Hıristiyanlık tarihinde önemli bir rolü var.



Yohannes’in, İncil’in kopyasını Rumkale’de bir mağarada sakladığı daha sonra kopyaların buradan alınıp Beyrut’a götürüldüğü anlatılır.



Memlük Sultanı Melik el-Eşref tarafından 1292 yılında fethedilen kale, Suriye naibi Sancar Suca tarafından tamir ettirilerek buraya "Kal'at el Müslimin" adı verildi. 1516'da Osmanlıların eline geçen Rumkale, Halep eyaletinin Birecik sancağına bağlı bir kaza haline getirildi.



Kaynaklara göre, Evliya Çelebi, 17'nci yüzyılda, Rumkale'nin bir tepe üstünde sağlam bir kale olduğunu, dışarıda camisi, hanı, hamamı ve küçük bir çarşısı bulunduğunu belirtirken, Katip Çelebi de buranın bahçe ve meyvelerinin bolluğunu vurgulamış.



Bir kısmı su altında kalan Ulu Cami'yi gezen ziyaretçiler, dünyada sadece ilçede yetişen "Karagül" bitkisini de görebiliyor.



Rumkale'ye nasıl gidilir?
Rumkale bir yarımada üzerinde bulunduğu ve yarımadanın da hendek ile bağlantısı kesildiği için ulaşım Gaziantep’in Yavuzeli ilçesine 25 kilometre uzaklıktaki kasaba köyünden veya Şanlıurfa’nın Halfeti ilçesinden tekneler ile yapılıyor.