Leyla ile Mecnun'un aşkları bir Arap efsanesine dayanmaktadır . Bu efsanede
Mecnun mahlasıyla şiirler söyleyen Kays ibni Mülevvah adlı bir Arap şairiyle
Leyli ( Leyla ) adlı bir Arap kızın arasında geçen ve ayrılıkla sona eren bir aşk
serüveni anlatılmaktadır .

Söylentiye göre Kays ile Leyla kardeş çocuklarıdır .Küçük yaşta birbirlerini
severler . Kays'ın Leyla için söylediği şiirler dillerde dolaşır .Leyla'nın babası
,adını dillere düşürdüğü için kızının Kays'la evlenmesini önler .Leyla başka
biriyle evlendirilir .Kays çöllere düşer .Mecnun (deli ) diye anılmaya başlar
Ayrılık acısına dayanamayan Leyla kederinden ölür . Mecnun bunu duyunca
onun mezarının başına koşar ve o da orada can verir .

Bu efsane Arap edebiyatında X. yüzyılda çok yaygın bir hale gelmiş ,Mecnun'a
ait olduğu söylenen şiirlerin arasına nesirler de eklenerek hikaye haline
getirilmiştir .Bu konu daha sonra Fars ve Türk edebiyatlarında da işlenmiştir .
Bunların arasında en ünlüsü Fuzuli'nin yapıtıdır ( 1535)

Aşağıda okuyacağınız küçük hikaye Fuzuli`nin Leyla vü Mecnun adlı
mesnevisinden alınmıştır.

Kays, bilinen adıyla Mecnun, Leyla`nın aşkından kendisinden geçip yarı meczup
bir halde çölde giderken, namaz kılmakta olan bir dervişin önünden geçer.
Derviş hemen namazını selamlayıp, Mecnun'a "Namaz kılan birinin önünden
geçilmez, bunu bilmiyor musun?" diye çıkışır. Mecnun cevap verir
"Ben Leyla'nın aşkından öyle bir hale geldim ki, senin burada namaz kıldığını
görmedim bile, sen nasıl bir aşkla namaz kılıyorsun da benim senin önünden
geçtiğimi görüyorsun?"

Leyla ve Mecnun'un hikayesi Türk Halk edebiyatının da etkilemiş ve Leyla ile
Mecnun adıyla bir Karagöz oyunu haline getirilmiştir .

Karagöz oyunlarında işlenen Leyla ile Mecnun hikayesi ise şöyle :

Oyunun başında Leyla ile Mecnun birbirlerine olan sevgilerini şiirlerle dile
getirirler. Aralarında bir gül ağacı vardır. Zebani gelerek gül ağacını alır ve
yerine karaçalı koyar. Karagöz bu karaçalıyı almak isterken zebani Karagöz’ü
kaldırıp baş aşağı kara çalının üzerine atar. Hacıvat gelerek Karagöz’e Leyla ile
Mecnun’un hikayesini anlatarak, Zebani’nin kara çalıyı onları ayırmak için
koyduğunu söyler.

Perdeye içinde Leyla’nın babası ve annesinin olduğu bir kervan gelir.
Hacıvat onlara bir ev bulur. Daha sonra Mecnun’un babası olan
Halepli Haşim gelir. Hacıvat Leyla’nın anne ve babasının olduğu yere ergeç
Mecnun’un da geleceğini söyler. Mecnun gelip Leyla’ya olan aşkını Hacıvat’a
anlatır ve ondan yardım ister. Bu esnada bir aslan gelip Karagöz’ün köpeğini
yutar. Leyla’nın babası kızını Mecnun’a istemeye gelen Hacıvat’ı kovar.
Hacıvat, Karagöz’ün ninesi olan Cazu’dan yardım ister. Cazu nine Leyla’nın
babasına giderek eğer kızlarını Mecnun’a vermezlerse Leyla’nın öleceğini söyler.


Bunun üzerine Leyla’nın babası kızını Mecnun’a vermek için üç şart koşar.
Birincisi Mecnun çok sevdiği dişi ahuyu öldürecektir. İkincisi aslan ile boğuşup
onu da öldürmesi. Üçüncüsü ise yedi başlı ejderhayı öldürmesi.
Karagöz Mecnun’a bir bıçak verir. Mecnun kendi isteğiyle ahuyu öldürür.
Daha sonra aslan ile ejderhayı da öldürür ve koşulları yerine getirmiş olur.
Zebani iki sevgilinin kavuşmasını engellemek amacıyla araya yine kara çalı
koyarsa da Mecnun bıçağı ile karaçalıyı kesip atar.

Sevgililer birbirlerine kavuşurlar ve kervanla memleketlerine dönerler ...