Altın küre çiçeği, Lysimachia congestiflora
üçük çalı yapısında olan altın küre çiçeği saksılarda sarkıcı, bahçelerde yer örtücü yetiştirilebilen, ilkbahar ve yaz aylarında dallarının ucunda birkaçı bir arada güzel sarı çiçekler açan uzun ömürlü, zarif, sakin bir süs bitkisidir.
Altın küre çiçeği Primulaceae (Çuhaçiçeğigiller) familyasının Lysimachia congestiflora türüdür. Ana vatanı Hindistan’dan Çin’e kadar Asya’nın güneyidir. Ormanların sulak olabilen kenarlarında, su yollarının kenarlarında ve pirinç tarlalarının çevrelerinde görülürler.
Özellikleri
Genelde kışın yapraklarını dökmez. Ancak don olaylarının şiddetine göre yaprakları dökülebilir. Dalları odunlaşmayan, esnek, otsu özelliklidir. Yaprakları 4cm kadar uzun ve biraz genişçedir.
Altın küre çiçeğinin pek dik duramayan dalları genelde 15cm gibi yükselebiliyor. Dallar bu şekilde çevreye dağılır. Bahçe zemininde bir fide gelişerek 30cm genişliğinde alan kaplar. Yerlere yatan dallar zamanla toprağa değdiği yerlerinden köklenir. Yıldan yıla çevresini genişletir. Mayıstan yaz sonuna kadar üzerinden sarı çiçekleri eksik olmaz.
Altın küre adını dalların uçlarında açtığı sarı çiçeklerinden alır. Çiçekler fincan biçiminde olup 7-8 tanesi bir arada açarlar. Her sarı çiçeğin iç-dip kısmı turuncumsu bir renktedir. Bu özellik gerçi kültivarlarına göre değişir. Ayrıca variegata yapraklı doğal bir varyetesi vardır. Bundan başka kara-bronz yapraklı, kızılımsı yapraklı ve dalları daha fazla uzayabilen kültivarları da türetilmiştir. Çiçeklerinin sarı renk tonu ve çiçek şekilleri kültivarlara göre değişik değişiktir.
Kullanım
Askılı saksılar ve pencere önü için idealdir. Bahçelerde son derece güzel bir yer örtücüdür. Diğer yer örtücülerden başlıca farkları çiçeklerinin ve yapraklarının fazla küçük olmaması, azgınca gelişmemesi, karman çorman değil estetik bir görünüşü olması, sakin ve zarif gelişim göstermesidir. İşte bu açılardan bakarsak altın küre çiçeği yer örtücü türler arasında en güzellerinden biridir. Fakat dalları fazla uzayabilen kültivarları bahçe zemininde karmaşaya yola açabilir. Fotoğrafta gördüğünüz has türü kibar bir şekilde yer örtücü kullanıma daha uygundur.
Altın küre çiçeği ayrıca tam gölge bahçelere, güneşli bahçelere, kayalık bahçelere ve havuz kenarlarına uygunluğuyla da hem şık hem zahmetsiz, sıkıntısız, her ortama uyabilen bir türdür.
Yetiştirilmesi, bakımı
Kışın yaklaşık -20C derece soğuklara dayanabilir ve bu özelliğiyle birçok ilimizde bahçelerde uzun ömürlü bir bitki olarak rahatlıkla yetiştirilebilir.
Kuzey ülkelerinde tam gün güneş isteyen altın küre çiçeği ülkemizde yarı gölge / yarı güneş yerlerde daha iyi yetişir. Böylece yaz sıcaklarında yüksek nemli çevre ihtiyacını karşılamak gerekmez. Tam gün güneş alan yerlerde yaz boyunca asla susuz bırakılmamalıdır. Tam gölge yerlerde de iyi yetişir ve çiçeklenmeme problemi yaşamaz.
Saksıda ise altın küre çiçeği humuslu ve serin tutucu torak karışımı ister. Bunun için humuslu doğal arazi toprağı ile hazır poşet toprağı karışımı yapmalısınız. Ya da toprağı verimli olan bir bahçeden, bir tarladan alacağınız toprak ile humus katkılı hazır poşet toprağı eşit ölçülerde harmanlayabilirsiniz. Bunda çok iyi gelişir. Gübre istemez.
Sulama açısında dikkat ister. Sulak yerleri seven bir bitkidir. Özellikle güneşli yerlerde yetiştirilen altın küre çiçeği yaz boyunca sık sık sulanmalı, toprağının kupkuru kalmamasına dikkat edilmelidir. Saksıdakileri bolca su ile sulamak gerekir.
Lysimachia congestiflora altın küre çiçeği kışın -10C dereceden daha ağır don olayları yaşanan bölgelerde kışa doğru diplerinin ve yerlerde sürünen dallarının malç ile örtülmesine ihtiyacı vardır. Böylece sağ salim bahara çıkarlar. Saksıda yetiştirilenler don olaylarına pek fazla dayanamaz. Onun için Ege’nin ve Akdeniz’in düşük rakım kıyı kesimlerinin dışında diğer yerlerde kışın don olayları hafif geçiyor olsa bile ya güney cephede tutulmalı ya da kış boyunca kapalı bir yere alınmalıdır.
Çoğaltılması
Altın küre çiçeği çelikle, kökten ayırmayla ve tohumla çoğaltılabilir. Dallarını kırıp direkt toprağa dikerek ya da önce suda köklendirip toprağa dikerek kolayca çoğaltmak mümkün. Tohumdan yetişince çabuk büyür ve iki üç ay sonra çiçeklenmeye başlar. Bu özelliğinden dolayı Lysimachia congestiflora altın küre çiçeği kışları çok fazla soğuk olabilen yerlerde mevsimlik yetiştirilebilen yaz çiçeklisi süs bitkilerindendir. Bu arada tohumları gömmemenizi, toprağa serpit üzerlerini bastırmanızı tavsiye ederim. Tohumlar çimlenene kadar toprak üst yüzeyi hiç kuru kalmayacak şekilde ara sıra su fısfıslayın. Altın küre çiçeği tohumlarını ekme zamanı kış sonu ve ilkbahar başıdır. Daha fazla gecikirseniz çiçek açması sonraki yıla kalabilir.
Altın küre çiçeği Primulaceae (Çuhaçiçeğigiller) familyasının Lysimachia congestiflora türüdür. Ana vatanı Hindistan’dan Çin’e kadar Asya’nın güneyidir. Ormanların sulak olabilen kenarlarında, su yollarının kenarlarında ve pirinç tarlalarının çevrelerinde görülürler.
Özellikleri
Genelde kışın yapraklarını dökmez. Ancak don olaylarının şiddetine göre yaprakları dökülebilir. Dalları odunlaşmayan, esnek, otsu özelliklidir. Yaprakları 4cm kadar uzun ve biraz genişçedir.
Altın küre çiçeğinin pek dik duramayan dalları genelde 15cm gibi yükselebiliyor. Dallar bu şekilde çevreye dağılır. Bahçe zemininde bir fide gelişerek 30cm genişliğinde alan kaplar. Yerlere yatan dallar zamanla toprağa değdiği yerlerinden köklenir. Yıldan yıla çevresini genişletir. Mayıstan yaz sonuna kadar üzerinden sarı çiçekleri eksik olmaz.
Altın küre adını dalların uçlarında açtığı sarı çiçeklerinden alır. Çiçekler fincan biçiminde olup 7-8 tanesi bir arada açarlar. Her sarı çiçeğin iç-dip kısmı turuncumsu bir renktedir. Bu özellik gerçi kültivarlarına göre değişir. Ayrıca variegata yapraklı doğal bir varyetesi vardır. Bundan başka kara-bronz yapraklı, kızılımsı yapraklı ve dalları daha fazla uzayabilen kültivarları da türetilmiştir. Çiçeklerinin sarı renk tonu ve çiçek şekilleri kültivarlara göre değişik değişiktir.
Kullanım
Askılı saksılar ve pencere önü için idealdir. Bahçelerde son derece güzel bir yer örtücüdür. Diğer yer örtücülerden başlıca farkları çiçeklerinin ve yapraklarının fazla küçük olmaması, azgınca gelişmemesi, karman çorman değil estetik bir görünüşü olması, sakin ve zarif gelişim göstermesidir. İşte bu açılardan bakarsak altın küre çiçeği yer örtücü türler arasında en güzellerinden biridir. Fakat dalları fazla uzayabilen kültivarları bahçe zemininde karmaşaya yola açabilir. Fotoğrafta gördüğünüz has türü kibar bir şekilde yer örtücü kullanıma daha uygundur.
Altın küre çiçeği ayrıca tam gölge bahçelere, güneşli bahçelere, kayalık bahçelere ve havuz kenarlarına uygunluğuyla da hem şık hem zahmetsiz, sıkıntısız, her ortama uyabilen bir türdür.
Yetiştirilmesi, bakımı
Kışın yaklaşık -20C derece soğuklara dayanabilir ve bu özelliğiyle birçok ilimizde bahçelerde uzun ömürlü bir bitki olarak rahatlıkla yetiştirilebilir.
Kuzey ülkelerinde tam gün güneş isteyen altın küre çiçeği ülkemizde yarı gölge / yarı güneş yerlerde daha iyi yetişir. Böylece yaz sıcaklarında yüksek nemli çevre ihtiyacını karşılamak gerekmez. Tam gün güneş alan yerlerde yaz boyunca asla susuz bırakılmamalıdır. Tam gölge yerlerde de iyi yetişir ve çiçeklenmeme problemi yaşamaz.
Saksıda ise altın küre çiçeği humuslu ve serin tutucu torak karışımı ister. Bunun için humuslu doğal arazi toprağı ile hazır poşet toprağı karışımı yapmalısınız. Ya da toprağı verimli olan bir bahçeden, bir tarladan alacağınız toprak ile humus katkılı hazır poşet toprağı eşit ölçülerde harmanlayabilirsiniz. Bunda çok iyi gelişir. Gübre istemez.
Sulama açısında dikkat ister. Sulak yerleri seven bir bitkidir. Özellikle güneşli yerlerde yetiştirilen altın küre çiçeği yaz boyunca sık sık sulanmalı, toprağının kupkuru kalmamasına dikkat edilmelidir. Saksıdakileri bolca su ile sulamak gerekir.
Lysimachia congestiflora altın küre çiçeği kışın -10C dereceden daha ağır don olayları yaşanan bölgelerde kışa doğru diplerinin ve yerlerde sürünen dallarının malç ile örtülmesine ihtiyacı vardır. Böylece sağ salim bahara çıkarlar. Saksıda yetiştirilenler don olaylarına pek fazla dayanamaz. Onun için Ege’nin ve Akdeniz’in düşük rakım kıyı kesimlerinin dışında diğer yerlerde kışın don olayları hafif geçiyor olsa bile ya güney cephede tutulmalı ya da kış boyunca kapalı bir yere alınmalıdır.
Çoğaltılması
Altın küre çiçeği çelikle, kökten ayırmayla ve tohumla çoğaltılabilir. Dallarını kırıp direkt toprağa dikerek ya da önce suda köklendirip toprağa dikerek kolayca çoğaltmak mümkün. Tohumdan yetişince çabuk büyür ve iki üç ay sonra çiçeklenmeye başlar. Bu özelliğinden dolayı Lysimachia congestiflora altın küre çiçeği kışları çok fazla soğuk olabilen yerlerde mevsimlik yetiştirilebilen yaz çiçeklisi süs bitkilerindendir. Bu arada tohumları gömmemenizi, toprağa serpit üzerlerini bastırmanızı tavsiye ederim. Tohumlar çimlenene kadar toprak üst yüzeyi hiç kuru kalmayacak şekilde ara sıra su fısfıslayın. Altın küre çiçeği tohumlarını ekme zamanı kış sonu ve ilkbahar başıdır. Daha fazla gecikirseniz çiçek açması sonraki yıla kalabilir.
Ağaç şeklinde
