Bakteri Çeşitleri



Bakteriler, yakın türler olarak kabul edilen riketsiyalar ve virüslerden sonra, bilinen tüm canlıların en küçük örneklerinden biridir. Boyudan mikron (1 mikron p =1/1.000 mm) cinsinden ölçülür. Biçimlerine göre üç tip bakteri hücresi tanımlanmıştır: Küresel (kok ya da koküs), silindirimsi ya da çomak biçimi (basil) ve sarmal biçimli (spiril) bakteriler. Koşullar elverişli olduğunda hızla çoğalarak, genellikle koloniler oluşturacak biçimde bir araya toplanırlar; bazıları ise hücrenin çevresini saran kirpiklerin ya da kamçılann yardımıyla hareket edebilir. Çevre koşullarına son derece iyi uyum sağlayarak büyük bir dayanıklılık gösteren bakteriler, toprakta, suda, organik maddelerde, bitkilerin ve hayvanların vücudunda kendibeslek, çürükçül ya da asalak olarak yaşamlarını sürdürebilir.

Her bakteri hücresinin bir hücre zarı ve bu zarı saran sert bir hücre duvarı vardır. Bazı bakteri türlerinde, bu zarlarla birlikte hücreyi dış etkenlerden koruyan, jelatinimsi yapıda bir de kapsül bulunur. Bazılarının kamçısı vardır, bazılan da kirpik denen kısa tüysü uzantılarla örtülüdür. Genellikle çevre sıcaklığı 5° C’nin üstünde olduğu zaman etkinlik gösterebilen bu canlıların denizde ve toprakta yaşayan bazı türleri 0°C’de bile etkinliğini sürdürebilir. Toprak bakterileri için üst sınır 30 °C, hayvanlarda asalak yaşayan türler için 37° C dolaylarıdır; sıcaklık 70°C’yi aştığında bakteri üremesi tamamen durur. Bakterilerin çoğu, aşın sıcak, aşın soğuk ve kuraklık gibi elverişsiz koşullarda, son derece dirençli olan sporlar biçimine dönüşür (ya da uyuklama evresine girer) ve koşullar düzeldiğinde yeniden etkin duruma gelir. Bakterilerin yeryüzünde belki de en bol bulunan canhlardan biri olması bu sporlanma yeteneğine bağlanır.