İnsanın çeşitli duyguları var seviyor kaygılanıyor korkuyor istiyor. “Bunları yapma” demek altından kalkılamaz bir buyruk. Yön vermek gerek. Meselâ bir adam var tutkulu ihtirasla yanıyor. Ona “hırsı bırak” desen olmaz. Ama “hırsın önemli bir kısmını ahiret için kullan az bir kısmı yeter dünyaya” desen altından kalkabilir.

Bir kimse de var gelecek için şiddetli kaygı duyuyor “bırak kaygıyı” denmez. “Asıl gelecek ölümden sonrasıdır onun için kaygı duy. Dünyadaki gelecek için de azı yeter” demeli.

İnsan nefis taşıyor. Arzuların lezzetlerin merkezidir nefis. İster arzu eder. “Bırak hepsini!” demek mümkün mü? Ona helal lezzetleri göstermeli haram lezzetlerdeki acıları hissettirmeli.

Yasak zevklerde tarifsiz acılar var. Bitmesinden gelen üzüntü. Pişmanlık azabı. Kabirde hesap. Ahirette ceza. Yapılan iş bir suç ise dünyada da ceza. Dünyayı baharı yemekleri eşiniarkadaşlarını çocuklarını daha bir sürü şeyi sever kişi. Yaratılıştan gelen bir duygu bu. “Sevme!” denmez. “Bunları Allah adına sev” demeli. Hatta daha çok sev ama Allah için.

O zaman ahirette faydasını görürsün bu sevginin. Hem de onlar seni bırakıp gidince o kadar üzülmezsin. Çünkü bilirsin sana kim verdi. Bilirsin yine verebilir verecek onlar yok olmadılar. Daha güzel bir dünyada seni bekleyecekler. İşte bütün duygular için tavsiye bu olmalı. “Bırak!” dememeli. “Yönünü değiştir!” demeli.