Ağız Yaraları Neden Daha Çabuk İyileşir?

Ağzınızın içinde ortaya çıkan bir apse veya başka bir yara sizin için çok can sıkıcı olabilir. Bir şeyler yiyip içerken sürekli insanı rahatsız eder. Neyse ki ağız yaraları vücudumuzun diğer bölgelerindeki yaralara göre daha hızlı iyileşiyor. Ama neden? Çok basit bir konu gibi görünüyor ama çok uzun süredir ağız yaraları neden diğer yaralardan hızlı iyileşiyor bilmiyorduk. Kâğıt kesikleri, diz çürükleri ve benzeri yaralar en az bir hafta boyunca iyileşmez. Ameliyat gibi büyük vakalardan dolayı açılan yaraların iyileşmesi ise haftalar sonrasını bulabilir. Ancak ağız yaraları diğer yaralardan çok daha hızlı iyileşebiliyor. Araştırmacılar şimdi bu hızlı iyileşmenin sırrını çözdü.

Ağzımızda bir yara olduğu zaman ağız hücrelerindeki genetik faaliyetin düzenleyicileri mesai yapıyor ve yarayı iyileştirmek için var gücüyle çalışıyor. SOX2, PITX1, PITX2 ve PAX9 gibi düzenleyiciler ağızdaki keratinosit adlı hücrelerde etkin bir şekilde çalışıyorlar. Ancak bu genler vücudumuzun diğer bölgelerindeki hücrelerde pek etkin değildir. Düzenleyici genler bir yerde yara oluşmasından dolayı ortaya çıkan inflamasyonu engellerler. Bunun yanında yaranın kapanmasını ve hücrelerin yaralı bölgeye hareketini sağlayacak moleküler programları başlatırlar. Başta basit bir şey gibi görünüyordu ama ağızdaki yaraların kapanması için çok çaba sarfediliyor.

Ağız Yaraları ve Düzenleyici Genler
Amerika’da California Üniversitesi ve Ulusal Sağlık Enstitüsü’nde (NIH) çalışan bilim insanları bulgularını dünyanın en itibarlı dergilerinden biri olan Science Translational Medicine’da yayınladılar. Ağız yaraları hepimiz için ciddi sorunlar yaratabiliyor. Bu bölgedeki hücrelerin davranışlarını çözmek ve yaraları nasıl daha hızlı iyileştirdiklerini öğrenmek birçok tedavinin de önünü açıyor. Eğer ağız yaraları SOX2, PITX1, PITX2 ve PAX9 gibi düzenleyiciler sayesinde daha hızlı iyileşiyorsa vücudun diğer bölgelerinde bu genleri harekete geçirerek bütün yaraları hızlı iyileştirebiliriz. Ancak burada dikkat edilmesi gereken çok önemli bir konu var. Gen düzenleyicileri bir organizmada çok sayıda biyolojik işleve sahiptir. Bu genlerin çalışma mekanizması tam olarak aydınlatılmalı ve yan etki görülmeden yaraları daha hızlı iyileştirmenin yolları aranmalıdır.

Gelelim araştırmanın nasıl yapıldığına. Ekip 30 katılımcının ağız ve üst kol bölgesinde küçük kesikler açtılar. Ağız yaraları, üst koldaki yaralardan üç kat daha hızlı iyileşme gösterdi! Koldaki kesikler günde 0.1 mm’den az kapanırken ağız yaraları günde yaklaşık 0.3 mm kapanıyor. Bir sonraki aşamada araştırmacılar çeşitli genleri susturarak yaraların kapanma hızını ölçmeye başladı. Laboratuvarda yetiştirilen keratinositlerde PITX1 ve SOX2 genlerini susturduklarında hücre hareketini sağlayan genlerin faaliyetinde değişme gözlendi. Fareler üstünde yapılan çalışmalarda SOX2 transkripsiyon faktörünün miktarını artırdıklarında yaraların iyileşme süresi 9 günden neredeyse 3 güne düştü. Kesiklerin iyileşme süresinde çok ciddi bir azalma var.

Etkili Teknikler Geliştirmeliyiz
NIH’te çalışan deri biyoloğu Maria Morasso deri yaralanmalarının iyileşme sürecini hızlandırmak için acilen etkili yöntemler geliştirmemiz gerektiğini belirtiyor. Derideki yaraların neden geç iyileştiğini değil, ağızdaki yaraların neden daha çabuk iyileştiğini anlamaya çalışarak araştırmacılar önemli bir adım attılar. Morasso’ya göre ağızdaki yaraların hızlı iyileşmesi çok mantıklı çünkü bu bölge dışarıya açılan kapılarımızdan biri. Ağzımızın içi bir dünya mikroorganizma ile dolu. Yiyecekleri çiğnediğimizde yaralı bölgeyi sürekli rahatsız ediyoruz. En ufak bir yanlış harekette yaralı bölgenin daha çok açılmasına neden olabiliriz. Yara açık kaldığı sürece ağzımızdan kan dolaşımımıza sürekli bakteri girebilir ve sağlığımızı tehdit edebilir.