Öyküleyici Anlatım Nedir?
Öyküleyici anlatım türündeki ana amaç okuyucuyu bir olay içerisinde yaşatmaktır. Öyküleyici anlatım türüne “hikaye etme” adı da verilmektedir. Bu anlatım türünde bir olay akışı bulunmaktadır. Yani olaylar birbirlerinin üzerine gelişir ve zaman durmadan devam eder. Genellikle haber kipiyle çekimlenen yüklemler (geldi, anlatmış, maviydi vb.) kullanılır. Öyküleyici anlatımda bir zaman akışının olması ve parçanın roman veya öyküden alınmış izlenimin verilmesi bu türün en önemli iki özelliğidir.

Öyküleyici anlatım türü roman ve hikaye gibi olay temeline dayanan türlerde kullanılmaktadır. Düşünce yazı türlerinde bu anlatım türüne pek rastlanılmamaktadır. Öykülemede ana hedef okuyucuyu olayların içinde yaşatmaktır. Yani okuyucuyu hikayenin kahramanlarından biri ile özdeştirerek, kendisini onun yerine koyarak (empati yöntemi ile) bir görüşü benimsetmektir.

Öykünün belirleyici özelliği olaydır. Olaysız olan bir anlatım türü öykü olarak sayılmamaktadır. Kişinin başından geçen, az rastlanan, merak uyandıran ve giriş, gelişme, sonuç bölümlerinden oluşan anlatımlara olay denilmektedir.

Öyküleyici Anlatımın Özellikleri
  • Olay, kişi, yer, zaman ortak öğeleridir.
  • Olaylar birinci şahıs ile anlatılabilmektedir. (Yazar hikayenin kahramanlardan birisidir)
  • Sanat metinlerinde öyküleyici anlatım tekniği kullanılmaktadır.
  • Olaylar anlatılırken ilahi bakış açısı kulllanılabilmektedir.
  • Olaylar birinci şahısla anlatıldığı gibi üçüncü şahıs ağzı ile de anlatılmaktadır.(Olan bitenleri bir kamera sessizliğinde izlenip anlatılmaktadır.)
  • Üçüncü şahıs ağzı ile anlatılan olaylarda anlatıcı her şeyi bilmektedir.
  • Olay, kişi, yer, zaman olay örgüsü oluşturmak için temel ögelerdir.
  • Bu anlatım türü hikaye, roman, anı, söyleşi, görüşme(mülakat) gibi türlerde kullanılmaktadır.
  • Öyküleyici anlatım türünün kullanılması için bir olayın olması şarttır.
  • Yaşanmış, gerçekleşmiş olaylarda bir olay zinciri, kurgulanmış olaylarda ise olay örügüsü bulunmaktadır.
  • Kelimeler gerçek anlamından daha çok mecaz ve yan anlamda kullanılmaktadır.
  • Öyküleyici anlatım sanat ve öğretici metinlerde kullanılmaktadır.
  • Sanat metinlerindeki anlatıcı kurmaca bir kişi, öyküleyici metinlerde anlatıcı ise gerçek bir kişidir.
Öyküleyici Anlatım Örneği
Kartaca-Roma Savaşı’nın sonunda Roma ordusu galip gelir. Roma komutanı büyük bir törenle Kartaca’ya girer. Tam bu sırada bir kadın: “Komutanı görmek istiyorum!” diye bağırır. Muhafızlar onu uzaklaştırmaya çalışırken komutan: “Buraya getirin onu!” diye emir verir. Kadın komutanın yanma getirilir. Komutan kadına isteğini sorar. Kadın, orada bulunan askerlerden birini işaret ederek: “Bu askeriniz savaş sırasında çocuklarımın elindeki son mısır ekmeği dilimini ellerinden alarak yedi ve çocuklarımın ölümüne neden oldu. Bu askerin cezalandırılmasını istiyorum.” der. Komutan: “Bak, der, yalan söylüyorsan ölürsün.” Kadın iddiasında ısrar edince komutan kılıcını çeker, askerin karnını yarar ve kadına dönüp haklıymışsın.” der.