Tek Tırnak İşareti Nasıl Kullanılır?

Yazı dilinde kurallaşmış ve belli görevleri yerine getiren bir takım sembol ve simgelere noktalama işareti denir. Noktalama işaretleri metni parçalayarak okumayı kolaylaştırır. Ayrıca metin içerisinde vermek istediği duyguyu ve düşünceyi doğru anlamlandırmada yardımcı olur. Cümlenin vurgu, tonlama ve duraklarını belirterek konuşma dilinde kullanıma yakınlaştırır. Bu açıdan noktalama işaretleri yazı dilinin temelini oluşturur. Aksi durumda cümle anlamını duygu ve düşünce anlamında bulmak zorlaşacağı gibi yanlış anlaşılmalar söz konusu olabilir. Ayrıca cümlenin sonunu bilmemek okumayı imkansız hale getirebilir.

Nokta, virgül, soru işareti, ünlem, üç nokta, iki nokta, parantez, tırnak işareti, kısa ve uzun çizgiler noktalama işaretleri arasında yer alır. Her cümle içerisinde çeşitli görevleri yerine getirirken tırnak işareti daha çok alıntılarla ilgilidir.

Tek tırnak işaretinin kullanımı:

1) Tırnak içinde verilmiş bir cümle içinde tekrar tırnak işaretinin kullanılması gerekilen durumlarda tırnak işareti yerine tek tırnak işareti kullanılır.

Örnek:
Bir ödevde şöyle yazmıştı: “Bu estetikçilerin konularına, şişman dudaklarını şapırdatarak yiyebilecekleri bir nane şekeri; gövdeye indirilebilecek bir şey; ‘nefis’ yorumları yaparak çatal, kaşık, bıçakla lokma lokma yenecek bir şey olarak baktıklarını görünce kusacak gibi oluyorum. Dudaklarını şapırdatarak yedikleri, uzun zaman önce öldürdükleri bir şeyin çürümüş halidir. (Robert M. Pirsig, Zen ve Motorsiklet Bakım Sanatı)

2) Yazı içerisinde bulunan örneğe dair kelimenin anlamı tek tırnak işareti kullanılarak gösterilir.

Örnek:
Dil canlı bir varlıktır. Günlük hayatta zaman içinde kullanılmayan kimi kelimeler ölür, yerlerini başka kelimeler alır: gözgü ‘ayna’, sayrı ‘hasta’, od ‘ateş’, bodun ‘millet’ vs.

3) Bazen bir cümle içerisinde vurgu yapılmak istenilen kelime tırnak işaretiyle belirtilir.

Örnek:
‘Çıkar’ kavramının anlaşılmasını kısmen de olsa güç kılan şey, ‘neden’i ‘arzu yetisi’ ile ilintilendirmesi veya ‘dolayımlandırması’dır. (Raymond Geuss, Eleştirel Teori)

4) Kesme işaretinin kullanılmasını gerektiren kelime tırnak içinde yer alıyorsa kesme işareti kullanılmaz.

Örnek:
Ne zaman Atıf Yılmaz’dan bahsedilse, kadın filmlerine vurgu yapar; “Atıf Yılmaz’ın ‘Kadın Adı Yok’u izledin mi?” diye sorardı.