Beyin cok karmasIk bir organdir. Parmaklarin hareketinden nabza kadar her seyi kontrol ve koordine eder. Beyin ayni zamanda duygulari nasil kontrol dildigi ve isledigi konusunda cok onemli bir rol oynar. Uzmanlar hala beynin bir dizi duygudaki roluyle ilgili bircok soruya sahiplerdir, ancak korku, ofke, mutluluk ve sevgi gibi bazi yaygin olanlarin kokenlerini saptamislardir.

Duygular Nereden Geliyor?
Limbik sistem, beynin derinliklerine yerlestirilmis birbirine bagli yapilar grubudur. Davranissal ve duygusal tepkilerden sorumlu olan beynin bir parcasidir. Bilim adamlari limbik sistemi olusturan butun yapilarin listesiyle ilgili bir anlasmaya varmamislardir, ancak bazi yapilar genel olarak grubun bir parcasi olarak kabul edilmistir. Bu yapilar asagidaki gibidir:
• Hipotalamus: Duygusal tepkileri kontrol etmenin yani sira, ayrica hipotalamus cinsel tepkilere, hormon salinimina ve vucut sicakligini duzenlemeye de katilir.
• Hipokampus: Hipokampus koruma ve hatiralari geri yardimci olur. Ayrica, cevrenin mekansal boyutlarin nasil anlasildigi konusunda da rol oynar.
• Amigdala: Amigdala, ozellikle ortamdaki seyler yanitlari koordine duygusal bir tepki tetikleyen olanlar yardimci olur. Bu yapi korku ve ofkeyle onemli bir rol oynar.



• Limbik korteks: Bu bolum iki yapida, siprius gyrus ve parahippocampal gyrus icerir. Birlikte, ruh halini, motivasyonu ve yargiyi etkiler.

Beynin Hangi Kismi Korkuyu Kontrol Eder?
Biyolojik acidan korku cok onemli bir duygudur. Kisiye zarar verebilecek tehdit edici durumlara uygun sekilde yanit vermeye yardimci olur. Bu cevap, amigdalanin uyarimi ve ardindan hipotalamusun uyarilmasi ile uretilir. Bu nedenle amigdalalarini etkileyen beyin hasari olan bazi kisiler tehlikeli senaryolara her zaman uygun sekilde yanit vermezler. Amigdala hipotalamusu uyardiginda, savas ya da kac cevabini baslatir. Hipotalamus gibi hormonlar, uretmek icin, bobrek ustu bezlerinin adrenalin ve kortizole sinyaller gonderir. Bu hormonlar kan dolasimina girerken, bazi fiziksel degisIklikler fark edilebilir. Bu fiziksel degisIkler asagidaki gibidir:
• Kalp atisi
• Nefes alma hizi
• Kan sekeri
• Terleme
Savas veya kac yanitini baslatmanin yani sira, amigdala korku ogrenmede de rol oynar. Bu, belirli durumlar ve korku duygulari arasinda bir iliski kurulan sureci ifade eder.

Beynin Hangi Kismi Ofkeyi Kontrol Eder?
Korku gibi, ofke de cevredeki tehdit veya strese verilen tepkidir. Tehlikeli gorunen ve kacilamayan bir durum oldugunda, muhtemelen ofkeyle veya saldirganlikla cevap verilir. Ofke tepkisini ve savas-kac tepkisinin bir parcasi olarak dusunulebilir. Kisi bir hedefe ulasmaya calisirken barikatlarla karsilasmak gibi hayal kirikligi da ofke tepkisini tetikleyebilir.
Ofke, korku tepkisinde oldugu gibi hipotalamusu uyaran amigdala ile baslar. Ek olarak, prefrontal korteksin bazi kisimlari ofkeyle de rol oynayabilir. Bu bolgeye zarar veren kisiler ozellikle ofke ve saldirganlikta genellikle duygularini kontrol etmekte zorlanirlar.
Beyin prefrontal korteksinin bazi kisimlari ayrica bir ofke tepkisinin duzenlenmesine de katkida bulunabilir. Bazen beynin bu bolgesine zarar veren kisiler ozellikle ofke ve saldirganlik kisminda zorluk cekiyorum guvenilir kaynak duygularini kontrol etmekte zorlanabilirler.

Beynin Hangi Kismi Mutlulugu Kontrol Eder?
Mutluluk, genel bir iyilik veya memnuniyet halini ifade eder. Mutlu hissedildiginde, genellikle olumlu dusunceler ve hisler vardir. Goruntuleme calismalari, mutluluk yanitinin kismen limbik korteksin icerdigini gostermektedir. Pruneus adi verilen baska bir alan da rol oynar. Pruneus, hatiralari almak, kendi duygulari korumak ve cevrede hareket ederken dikkati odaklamakla ilgilenmektedir.
2015 yilinda yapilan bir calismaya gore sag primerlerde daha buyuk gri madde hacmine sahip kisilerin daha mutlu oldugu bildirilmistir. Uzmanlar, pruneusun belirli bilgileri isledigini ve mutluluk duygularina donusturdugunu dusunmektedirler. Ornegin, kisi deger verdigi biriyle harika bir gece gecirdigini hayal etmesi. Hatta ileriye giderek, bu deneyimi ve onun gibi seyleri hatirladiginda, mutluluk hissi yasayabilir.

Beynin Hangi Kismi Aski Kontrol Eder?
Garip gelebilir, ama romantik askin baslangici hipotalamusun tetikledigi stres tepkisi ile iliskilidir. Birisi icin hissedilen stresin, sinir, heyecan veya kaygiyi artirmasi da mantiklidir. Bu duygular yukseldikce, hipotalamus, dopamin, oksitosin ve vazopresin gibi diger hormonlarin salinimini tetikler.
Dopamin vucudun odul sistemi ile iliskilidir. Bu sevgiyi arzulanan bir his haline getirmeye yardimci olur. 2005 yilinda yapilan kucuk bir calismada, katilimcilara romantik olarak asIk olduklari birinin resmini gostermislerdir. Sonra onlara bir tanidik fotografi vermislerdir. Sevdikleri birinin resmini gosterdiklerinde, katilimcilar beynin dopamin bakimindan zengin kisimlarinda aktiviteyi arttirmislardir.
Oksitosin, genellikle ask hormonu olarak adlandirilir. Bu, kisi birisine sarildiginda veya orgazm oldugunda buyuk olcude artmaktadir. Hipotalamusta uretilir ve hipofiz beziniz yoluyla salinir, ayrica sosyal baglanmayla da iliskilendirilir. Bu guven ve iliski kurmak icin onemlidir. Ayni zamanda sakinlik ve memnuniyet duygusu tesvik edebilir. Vasopressin de benzer sekilde hipotalamusta uretilir ve hipofiz bezin tarafindan serbest birakilir. Ayni zamanda bir partnerle sosyal baglanmaya da katiliyor.
Beyin, arastirmacilarin hala cozmeye calistigi karmasIk bir organdir. Ancak uzmanlar limbik sistemi beynin temel duygulari kontrol eden ana bolumlerinden biri olarak tanimlamislardir. Teknoloji gelistikce ve bilim insanlari insan aklina daha iyi bir sekilde baktikca, daha karmasIk duygularin kokenleri hakkinda daha fazla sey ogrenecegiz.