Retina nedir? Yırtılması nasıl önlenir? Retina hastalıkları ve tedavisi

Retina göz küresinin içini kaplayan ışığa duyarlı bir doku tabakasıdır. Görme eylemini gerçekleştirmek için beyne mesaj gönderen sinir hücrelerinden oluşur. Birçok retina hastalığı vardır ve bunlardan biri de retina yırtılmasıdır. Retina yırtılması maalesef önlenemez. Ancak erken fark edilip yırtık onarılırsa üzücü sonuçlarla karşılaşma olasılığı ortadan kalkar. Bu nedenle şimşek çakması ya da uçuşan karanlık noktalar gibi belirtiler fark edildiğinde hiç vakit kaybetmeden bir göz doktoruna gidilmelidir. Başlıca tedavi yöntemleri lazer ve donma tedavisi ile vitrektomi gibi cerrahi müdahalelerdir. Diğer retina hastalıklarının ise bazıları tedavi edilebilirken bazıları tedavi edilemez ve hastalara yardımcı optik cihazlar önerilir. Unutmayın ki sağlıksız bir retina görme kabiliyetini olumsuz etkiler ve erken teşhis edilip tedavi edilmezse zamanla körlüğe yol açabilir.

Retina nedir?


Retina, göz küresinin içini kaplayan ince ve saydam sinir dokusundan oluşan bir tabakadır. Işığa ve renge duyarlıdır, algıladığı ışığı optik sinir yoluyla beyne gönderen milyonlarca hücreden oluşur. Retina, fotoreseptör hücreler tarafından toplanan bilgileri işler ve bunları optik sinir ile beyne gönderir. Retina görme yetisi için hayati öneme sahiptir; bu alanda oluşan hasar körlüğe neden olabilir.

Retina ne işe yarar?


Retinanın görevi ışığı ve renkleri algılayıp sinir hücreleri aracılığıyla beyne göndermektir. Retina, göz merceği tarafından odaklanmış ışıktan bir resim oluşturur, bunu ne olduğuna ise beyin karar verir. Retinanın merkezinde bulunan “makula” okuma, sürüş, görüntüleri detaylıca algılama gibi keskin, net ve merkezi bir görüş sağlar. Sağlıksız ve işlevini yitiren bir retina görme kabiliyetini etkileyebilir, hatta zamanla körlüğe bile yol açabilir.

Retina yırtılması neden olur?


Retina yırtılması (retina dekolmanı) genellikle göz küresinin içini dolduran jel-sıvı kıvamındaki saydam doku vitre ile ilişkilidir. Retinaya birkaç yerden sıkıca bağlı olan bu doku herhangi bir sebeple büzüştüğünde retinayı çekiştirerek retinanın delinmesine veya yırtılmasına yol açar. Böylece vitre bu yırtıktan sızarak retinayı göz duvarından ayırmaya başlar. Bu olay retina dekolmanı olarak ifade edilir ve anlamı da retina ayrılmasıdır. Yani retinanın konumu değişmeye başlar. Bu da merkezi görme kaybına yol açar.

Bunun dışında retina yırtılmasına yol açan risk faktörleri şunlardır:

Göz yaralanması
Yaşlılık nedeniyle retina incelmesi
Katarakt ya da glokom gibi göz ameliyatları geçirmiş olmak
Aşırı yakın görüşlülük (miyop)
Diğer göz bozukluklarının varlığı
Genetik eğilim
Öncesinde diğer gözde retina yırtılması oluşumu
Retina yırtılması çocuklar dâhil her yaşta görülebilmesine karşın orta yaş (40) ve üstünde daha sık ortaya çıkar. Erkekleri kadınlardan daha fazla etkileyebilir.

Retina yırtılması belirtileri


Flaş patlaması veya şimşek çakması benzeri yanıp sönen ışıklar
Örümcek ağı benzeri görüntüler
Görüş alanında gri bir perde
Görüş kabiliyetinde azalma
Uçuşan siyah noktacıklar
Retina yırtılması acil tıbbi müdahale gerektiren bir sorundur çünkü hızlı bir şekilde tedavi edilmezse kalıcı görme kaybına neden olabilir. Bu nedenle belirtilerden herhangi biri üst üste yaşanmaya başlandığında hiç vakit kaybetmeden bir göz doktoruna görünmelidir.

Retina yırtılması teşhisi


Retina yırtılması şüphesiyle göz doktoruna gidildiğinde göz bebeklerini genişleten bir damla kullanılarak muayene yapılır. Bu muayene ile eğer retinada bir yırtık veya delik varsa hemen tespit edilebilir. Ayrıca doktor retinaya sıvı akıp akmadığını ve aktıysa derecesini saptamak için göz ultrasonu uygulayabilir. Böylece retinadaki yırtığın durumuna göre nasıl bir tedavi uygulanacağına karar verilir.

Retina yırtılması tedavisi

Yırtık retina tedavisi

Retina yırtılması erken teşhis edildiyse iki yöntem kullanılarak tedavi edilebilir:

Lazer cerrahisi: Retina yırtığının etrafında küçük yanıklar oluşturmak için lazer kullanılır ve oluşturulan yara izleriyle retina birleştirilir.
Donma tedavisi (kriyopeksi): Retina yırtığının etrafında aşırı soğuk özel bir dondurma probu kullanılarak yara oluşturulur ve bu yara yardımıyla yırtık yapıştırılır.
Her iki işlemde de hasta acı hissetmez. Tedavi ayakta, doktorun muayenehanesinde uygulanabilir ve duruma göre birkaç gün sonra kontrole gitmek gerekebilir.

Ayrılmış retina tedavisi

Eğer retina yırtılması sonucu retina ayrılması gerçekleştiyse retinayı tekrar uygun konuma yerleştirmek için cerrahi müdahale gerekir. Retinayı sabitleme yöntemi retinanın ayrılma durumuna bağlıdır. Uygulanan yöntemler şunlardır:

Pnömatik retinopeksi
Bu işlemde gözün orta kısmındaki vitre’ye gaz kabarcığı enjekte edildikten sonra yırtığı onarmak için lazer tedavisi uygulanır. Diğer bir yöntem ise gaz enjekte etmeden önce yırtığı donma tedavisiyle onarmaktır. Bu tedavi göze en az zararı veren basit bir ameliyattır. Doktorun muayenehanesinde lokal anestezi altında ve ayakta tedavi yoluyla uygulanabilir. Hastadan birkaç gün boyunca başını devamlı belirli bir pozisyonda tutması istenebilir. Göz kabarcığı 15 gün ila 2 ay arasında kaybolur. Bu süre boyunca doktor izin verene kadar uçağa binilmemesi gerekir.

Skleral çökertme cerrahisi
Bu tedavi retinayı yerinden çeken kuvveti önlemek için gözün dışına, beyaz kısmına (sklera’ya) esnek bir bant (skleral toka) yerleştirmeyi içerir. Genellikle retinanın altındaki sıvı boşaltılır ve retina nazikçe itilerek normal konumuna yerleşmesi sağlanır. Bu müdahale ameliyathanede lokal veya genel anestezi altında uygulanır. Hasta ameliyat sonrası evine dönebilir.