Yazı dilinde anlatılmak istenileni doğru bir şekilde anlatabilmek için noktalama işaretlerinin doğru kullanımı önemlidir. Cümlede anlam kaymasının önüne geçen noktalama işaretleri okuyucu açısından da kolaylık sağlar. Nokta, virgül, soru işareti, ünlem, kesme işareti ve çeşitli noktalama işaretleri belli görevlerle metin içerisinde bütünlüğü sağlayıcı etmenlerdendir. Noktalama işaretleri arasında yer alan tırnak işareti (“”), daha çok alıntılarda ve vurgulanmak istenen yerlerde kullanılmak üzere cümle içerisinde çeşitli etkilere sahiptir.

1) Kişilerden ya da başka metinlerden doğrudan aktarılan cümleleri belirtmek amaçlı kullanılır.

Örnek:

“Dünyadaki uyumsuzluk neyseki sayısal bir uyumsuzluğa benziyor.” der Kafka.
Aristoteles, tragedyanın tanımını yaparken, “acıma ve korku duygularını uyandırmak suretiyle bu duyguların arınmasını sağlar.” diyor. (Berna Moran, Edebiyat Kuramları ve Eleştiri)
2) Cümle içinde vurgulanmak istenen sözler tırnak içinde yer alır.

Örnek:

... Şunu da ekleyelim ki, “ görme ve duyma duyularıyla koşullu” bireysel yaşantı biçimleri bile toplumsal gelişmenin dışında ortaya çıkamazlar. (Ernst Fischer, Sanatın Gerekliliği)
... Zaten “birey” kelimesi, eskiden “bölünemez” anlamına geliyor ve bireylerin daha geniş bir bağlamdan koparılamayacağına işaret ediyordu. (T. Eagleton, Edebiyat Nasıl Okunur)
3) Metin içerisinde yer alan bazı özel isimlere dikkat çekmek istenildiğinde tırnak işareti ile vurgulanır.

Örnek:

Düşünce dergileri arasında “Cogito”nun bambaşka bir yeri vardır bende.
4) Cümle içerisinde yer alan eser ve yazı adları ile bölüm başlıklarında tırnak işareti kullanılır.

Örnek:

“Veba”, Albert Camus tarafından yazılan ve XX. yüzyılın sosyo-politik gerçeklerini de yansıtarak insanın esaretini sorgulayan en çarpıcı eserlerden biridir.
Terry Eagleton “Karakterler” bölümünde romanın ana unsurunu oluşturan öğelerden biri olarak roman kahramanlarına ve yan karakterlere geniş bir yelpazeden örnekler sunarak bakıyor.
5) Metin içerisinde yer alan karşılıklı konuşmalar uzun çizgi (—) yerine tırnak içine alınarak da belirtilebilir.

Örnek:

“Nerede oturuyorsun şimdi Hikmet?”
“Söyledim ya: Gecekonduda”

“İnanmam.”

“Onun gibi bir yer. Gecekondu kıtasına, dar bir kara parçasıyla bağlıyım” (Oğuz Atay, Tehlikeli Oyunlar)

6) Cümle içinde kullanılan bir yabancı kelime tırnak içinde bulunur.

Estetik, dönüşlü “reflexive”düşüncesinin bir biçimidir. (Mehmet H. Doğan, Estetik)
... ama ideoloji kurulması, yaratılması ya da icat edilmesi gereken bir şeydir; bir “verite a faire”dir. (Raymond Geuss, Eleştirel Teori)
7) Bilimsel çalışmaların künyesinde bilimsel makale adları tırnak içine alınır.

Tırnak işaretinin kullanımında dikkat edilmesi gerekenler:

1) Tırnak içinde yer alan bir cümleyse sonunda kullanılan noktalama işareti de tırnağın içinde yer alır.

Hızla kapıyı açtı, korkulu gözlerle “Ablam nerede?”diye sordu.
2) Tırnak içinde yer almış kelimeler ek içerdiğinde kesme işareti kullanılmaz ve ek, boşluk bırakılmadan tırnaktan hemen sonra gelir.

Orhan Veli’den “İstanbul’u Dinliyorum”u okudu bizlere.
3) Tırnak içinde kullanılacak alıntı cümlelerinden önce “şunları söyledi, der ki, demiş ki” benzeri fiillerin kullanımında alıntıdan önce iki nokta kullanılır.

Atatürk der ki: “Yurtta sulh, cihanda sulh.”
4) Tırnak içine alınan bir cümle içerisinde tekrar tırnak işareti kullanılması gerek bir durum söz konusu olduğunda tek tırnak (‘’) işareti kullanılır.

Bir türlü anlam veremedi, “Oğuz Atay’ın 'Tutunamayanlar' kitabını” bir edebiyatçı nasıl okumazdı.
5) Vurgulamak amaçlı tırnak içinde kullanılan sözler, kitap adları ya da yazı başlıkları, tırnak işareti yerine koyu ya da eğik bir şekilde yazılarak da gösterilebilir.

... Zaten “birey” kelimesi, eskiden “bölünemez” anlamına geliyor... (Edebiyat Nasıl Okunur, T. Eagleton)
... Zaten birey kelimesi, eskiden bölünemez anlamına geliyor... (Edebiyat Nasıl Okunur, T. Eagleton)

6) Ayraç kullanımı ile tırnak işaretinin kullanımında dikkat edilmesi gereken nokta tırnak işareti içerisindeki kelime çıkartıldığında cümle içerisinde anlamda farklılaşma meydana gelirken parantez içindeki kelimenin çıkartılması cümlenin anlamında bir farklılaşmaya sebep olmaz.

Alacakla verecek (borç) ödenmez.
Klasik müzik deyince aklıma ilk “Beethoven”gelir.